Revisiting with updated analysis of the April 2026 discussion the old political discussion posted by ?Ko Htet (Κοιν Θάτ) in April 2026 raised an important question:
As China’s influence in Myanmar expands, will India and the Western countries simply remain passive observers?
Probably not.
India has strong strategic reasons to prevent Myanmar from becoming overwhelmingly dependent on China. New Delhi therefore has to maintain working relations not only with the authorities in Naypyidaw but also, where necessary, with some ethnic and resistance forces along India’s strategic frontier.
The United States faces a different calculation. Washington has historically been much more cautious about direct military involvement in Myanmar. Nevertheless, U.S. law has explicitly committed Washington to supporting Myanmar’s democratic forces and a transition toward civilian government and federalism.
The BURMA Act of 2022 states U.S. policy as supporting the people of Burma in their struggle for democracy, supporting the NUG, NUCC, CRPH and CDM, assisting humanitarian efforts, and promoting a federal democratic political settlement.
But there is an important correction to the original discussion.
The BRAVE Burma Act mentioned in the original post does exist, but it should not be portrayed as an American programme already supplying advanced military technology to the resistance. H.R. 3190—the Bringing Real Accountability Via Enforcement in Burma Act, or BRAVE Burma Act—passed the U.S. House on 9 February 2026 and was referred to the Senate on 11 February. Its principal provisions concern sanctions, Myanmar’s state-owned enterprises, jet-fuel networks, IMF policy and a proposed U.S. Special Envoy for Burma. It had not become law at the time of the latest congressional record.
Therefore, the proposition that Washington is already preparing to supply sophisticated anti-aircraft systems to the resistance goes beyond the available evidence.
China’s Myanmar policy: Stability, influence and strategic access
The most interesting question is not simply whether China supports the military or the resistance.
The better question is:
What kind of Myanmar does China actually want?
The evidence suggests that Beijing’s first priority is neither the survival of one particular Myanmar government nor the victory of one particular ethnic or political faction. Its priorities are more pragmatic:
border security, political influence, economic access, protection of Chinese investments, prevention of hostile foreign influence, and preservation of Myanmar’s territorial integrity.
China has demonstrated that it can simultaneously maintain relations with the authorities in Naypyidaw and communicate with powerful ethnic armed organisations.
In January 2025, China brokered a ceasefire between the Myanmar military authorities and the Myanmar National Democratic Alliance Army (MNDAA) after talks in Kunming. Beijing openly described its objective as promoting peace and stability in northern Myanmar and along the China–Myanmar border.
This is significant.
It demonstrates that China’s role cannot simply be described as “supporting the junta.”
China has influence over several actors, but it also seeks to prevent the conflict from becoming uncontrollable.
Kyaukphyu changes the equation
China’s economic interests make Myanmar strategically important far beyond the immediate political struggle in Naypyidaw.
The China–Myanmar oil and gas pipelines provide China with an alternative route for energy supplies from the Indian Ocean toward Yunnan, while the proposed Kyaukphyu Deep-Sea Port is a major component of the China–Myanmar Economic Corridor.
And this is not merely historical speculation.
In June 2026, following Min Aung Hlaing’s state visit to China, Beijing and Naypyidaw issued a joint statement reaffirming cooperation on the China–Myanmar Economic Corridor, Kyaukphyu Deep-Sea Port, Muse–Mandalay Railway and the existing oil-and-gas pipelines. China also reiterated its willingness to provide development support.
Consequently, Beijing has a powerful reason to prevent Myanmar from descending into complete state collapse.
A fragmented Myanmar may provide China with leverage in some border areas, but uncontrolled fragmentation could also create enormous problems:
- cross-border refugees;
- armed conflict spilling into China;
- disruption of trade;
- insecurity around Chinese infrastructure;
- uncontrolled criminal networks;
- threats to pipelines and ports; and
- increased opportunities for rival powers to establish strategic influence.
Therefore, the idea that China actually wants Myanmar to break apart into numerous Chinese-dependent “buffer states” should be treated as speculation, not established Chinese policy.
China’s real advantage: it can talk to almost everyone
This may ultimately prove more important than military power.
China has relationships with the Myanmar military, ethnic armed organisations, border authorities, business networks and neighbouring states. It has also demonstrated its willingness to use those relationships for mediation.
That gives Beijing something Washington does not possess to the same degree:
direct leverage over several of the armed actors who actually control territory on the ground.
This is why China can potentially influence the political settlement even without openly taking responsibility for Myanmar’s war.
The phrase “China will change horses” is therefore somewhat misleading.
A more accurate description would be:
China may change partners, but it is unlikely to abandon its interests.
If the military remains powerful, Beijing will deal with it.
If ethnic armed organisations become increasingly powerful, Beijing will deal with them.
If a new federal civilian government emerges, Beijing will also deal with that government.
China’s objective is likely to ensure that whoever governs Myanmar cannot easily exclude China from Myanmar’s strategic and economic landscape.
What about the United States?
The United States has traditionally approached Myanmar from a different starting point: democracy, human rights, civilian government and accountability.
The BURMA Act explicitly supports the NUG and other democratic forces, while U.S. legislation also provides for humanitarian assistance and measures against those responsible for abuses.
But American policy is not necessarily identical to the aspirations of Myanmar’s revolutionary forces.
Washington has its own global priorities.
And the Trump administration has demonstrated that its Myanmar policy can also be influenced by broader strategic and economic considerations.
For example, in 2025 the administration considered possible approaches involving Myanmar’s rare-earth resources, particularly because China dominates rare-earth processing. Options discussed included engagement with the junta, engagement with the Kachin Independence Army and cooperation with India. Importantly, those proposals were reported as being under consideration, rather than representing an established new policy.
This is a crucial lesson.
International powers do not operate solely according to the principles they publicly proclaim.
They calculate:
values + security + economics + geography + domestic politics + rivalry with other great powers.
Could Myanmar become a China–U.S. proxy battlefield?
Yes—but the term “proxy war” must be used carefully.
Myanmar already has an internal civil war involving the military, NUG-aligned forces, PDFs and numerous ethnic armed organisations. China, Russia, India, the United States and ASEAN all have different interests in the outcome.
But this does not automatically mean that Myanmar is simply a battlefield between Washington and Beijing.
In fact, the danger is more complicated.
If China and the United States begin openly competing for influence through different Myanmar factions, Myanmar could become a great-power competition arena, making compromise more difficult.
Myanmar could then face the tragic situation in which:
Every outside power wants influence, while the Myanmar people pay the price.
That is why Myanmar’s democratic and ethnic forces should be extremely careful.
They should seek international support—but should not become permanent proxies of any foreign power.
The “China versus America” trap
There is another important lesson from international history.
A revolutionary movement may need foreign assistance to survive a military imbalance. But accepting assistance is not the same thing as surrendering political independence.
Myanmar’s resistance forces therefore need to distinguish between:
international assistance
and
international dependency.
The first can help Myanmar.
The second can simply replace one form of domination with another.
The ideal outcome would therefore not be:
Myanmar chooses America against China.
Nor:
Myanmar chooses China against America.
It should be:
Myanmar chooses Myanmar.
A future democratic federal union should be able to maintain constructive relations with China, India, ASEAN, the United States, Japan, Europe and Russia without becoming the satellite of any one of them.
Could China abandon the military?
It is possible—but the “horse-switching” theory needs qualification.
China has already shown that it will put pressure on actors when their behaviour threatens Chinese interests. Its mediation with the MNDAA and other northern armed actors demonstrates this.
If Beijing concludes that the military can no longer restore sufficient stability, it could increase engagement with other forces.
But that does not necessarily mean that China would suddenly support the NUG’s political programme in its entirety.
More likely, Beijing would seek:
- a ceasefire;
- protection of Chinese citizens and investments;
- security along the border;
- continued access to strategic infrastructure;
- a government capable of maintaining territorial integrity;
- guarantees for Chinese economic interests; and
- a political settlement that does not permit a hostile great power to dominate Myanmar.
In other words:
China may accept political change without accepting geopolitical displacement.
The greatest danger: a permanently weak Myanmar
There is an important argument in the original discussion that deserves attention—but also qualification.
A weak and fragmented state can sometimes give a powerful neighbour greater leverage.
But permanent instability is not necessarily advantageous to China.
A completely failed Myanmar would also threaten China’s own interests.
China therefore has a difficult balancing act:
Too much central military power can produce endless resistance; too little central authority can produce fragmentation and insecurity.
The optimal outcome for Beijing may therefore be neither a victorious junta nor a completely fragmented Myanmar.
It may be a stable political settlement in which whoever governs Myanmar remains sufficiently friendly and predictable toward China.
That is a much more realistic interpretation of Chinese pragmatism.
And what should Myanmar’s resistance learn from this?
Perhaps the most important lesson is this:
Never confuse a foreign power’s support for Myanmar with a foreign power’s own national interest.
America has American interests.
China has Chinese interests.
India has Indian interests.
Russia has Russian interests.
Thailand has Thai interests.
ASEAN has ASEAN interests.
And Myanmar must ultimately have Myanmar’s interests.
The resistance therefore needs its own political centre of gravity.
Military success alone cannot create a functioning state.
Myanmar needs:
- a credible federal political framework;
- cooperation between Bamar and ethnic forces;
- meaningful protection for all ethnic and religious minorities;
- civilian control of the military;
- functioning institutions;
- economic reconstruction;
- international humanitarian access;
- professional diplomacy; and
- a clear foreign-policy doctrine based on strategic neutrality and diversified partnerships.
The greatest victory would not be replacing one powerful patron with another.
It would be creating a Myanmar strong enough to have many friends and no master.
A final correction to the “failed state” argument
Myanmar is undoubtedly suffering from severe state fragility, humanitarian catastrophe and prolonged armed conflict. But calling it simply a “failed state” can obscure an important reality.
Myanmar still possesses functioning social institutions, professional communities, local administrations, civil society networks, businesses, ethnic governance structures and a highly educated diaspora.
The country is wounded—not necessarily doomed.
The challenge is therefore not merely:
“Who will win the war?”
The much bigger question is:
“Who can build a political settlement in which Myanmar’s many peoples no longer need to fight each other—and in which the country can deal with China, America, India, ASEAN and the rest of the world on its own terms?”
That should be the real game changer.
And perhaps the most appropriate metaphor is not “Which horse will China ride?”
“Can Myanmar finally learn to ride its own horse?”
Myanmar should have many friends—but no master.
တရုတ်ရဲ့ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို အိန္ဒိယနဲ့ အနောက်နိုင်ငံတွေကလည်း ငြိမ်ကြည့်နေမှာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အိန္ဒိယ ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ တရုတ် ခြေကုပ်ယူတာကို တားဆီးဖို့အတွက် အစိုးရနဲ့ရော၊ တော်လှန်ရေး အင်အားစု တချို့နဲ့ပါ ဆက်ဆံရေးကို တိုးမြှင့်လာနိုင်တယ်။ အမေရိကန်က လည်း တိုက်ရိုက် ဝင်မပါတောင်မှ NUG နဲ့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကို နည်းပညာနဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီတွေ ပိုပေးပြီး တရုတ်ရဲ့ အစီအစဉ်တွေကို ဟန့်တားဖို့ ကြိုးစားလာနိုင်တယ်”
“အာဆီယံရဲ့ အကွဲအပြဲဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ Proxy War ဒါမှမဟုတ် “သြဇာလုပွဲ” ဖြစ်ရာ ကွင်းတခု ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတာက တရုတ်နိုင်ငံဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တည်ငြိမ်မှုကို လိုချင်တာလား၊ ဒါမှမဟုတ် သူ့စကားကို နားထောင်မယ့် အစိုးရတရပ်ကိုပဲ လိုချင်တာလား ဆိုတာပဲ။ ဒီနေရာမှာ တရုတ်ရဲ့ စီးပွားရေးစီမံကိန်းတွေ (ပိုက်လိုင်းတွေနဲ့ ဆိပ်ကမ်းတွေ) ရဲ့ လုံခြုံရေးဟာ မြေပြင်က လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေကြောင့် အန္တရာယ်ရှိနေတာကို တရုတ်အနေနဲ့ ဘယ်လို ကိုင်တွယ်သွားမယ်လို့ ခင်ဗျား ထင်သလဲ? စစ်ရေးနည်းနဲ့ ဖိအားပေးမလား၊ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ပဲ ဆက်သွားမလား?”
“တရုတ်ဟာ သူ့စကားကို နားထောင်မယ့် “အစိုးရ” တရပ်ကိုပဲ လိုချင်တာပါ။ စစ်ရေးနည်းထက် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးနည်းတွေနဲ့ ကိုင်တွယ်သွားမယ် ထင်ပါတယ်။ တခုရှိတာက တရုတ်က ‘နိုင်မယ်ထင်တဲ့ မြင်းကို လောင်းကြေးထပ်’ တာမလို့ အမေရိကန်က တရုတ်နဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် (ဒီမိုကရေစီ တော်လှန်ရေးအင်အားစု) ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း လောင်းကြေးထပ်ခဲ့ရင်တော့ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးဟာ ရုတ်ချည်း ပြောင်းလဲသွားနိုင်တယ်ဗျ”
“နိုင်မယ့်မြင်းကို လောင်းကြေးထပ်တယ်” ဆိုပြီး ခင်ဗျား တင်စားပြောလိုက်တာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို အတော်လေး တိတိကျကျ မြင်အောင် ပြောလိုက်သလိုပါပဲဗျာ။ ဟုတ်တယ်ဗျ။ တရုတ်ဟာ အန္တရာယ်များတဲ့ စွန့်စားမှုတွေထက် သေချာရေရာတဲ့ အကျိုးအမြတ်ကိုပဲ ကြည့်တာ။ အမေရိကန်ကသာ မြန်မာ့အရေးမှာ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်းနဲ့ ထိရောက်တဲ့ လောင်းကြေးထပ်လာမယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ကစားပွဲရဲ့ အလှည့်အပြောင်း (Game Changer) ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အမေရိကန်ဟာ လက်ရှိမှာ BRAVE BURMA Act ကနေတဆင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကို နည်းပညာနဲ့ ရန်ပုံငွေ အကူအညီတွေ ပေးနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျား ပြောသလို “ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း လောင်းကြေးထပ်ခြင်း” ဆိုတာကတော့ အကယ်၍ အမေရိကန်က လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေး လက်နက်တွေနဲ့ ထိရောက်တဲ့ စစ်ရေးအကူအညီတွေများ ပေးလာမယ်ဆိုရင် မြေပြင် စစ်ရေးအခြေအနေဟာ ရုတ်ချည်း ပြောင်းလဲသွားမှာပါ။ NUG ကို တရားဝင်အစိုးရအဖြစ် အပြည့်အဝ အသိအမှတ်ပြုပြီး ကုလသမဂ္ဂမှာပါ တွန်းတင်ပေးလာမယ်ဆိုရင် စစ်ကောင်စီရဲ့ နိုင်ငံတကာ ရပ်တည်ချက်ဟာ လုံးဝ ပြိုလဲသွားနိုင်တယ်။
အမေရိကန်ကသာ အင်တိုက်အားတိုက် ပါဝင်လာရင် တရုတ်ဟာ အချက် ၂ ချက်ကို စဉ်းစားပါလိမ့်မယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အမေရိကန်သြဇာ လွှမ်းမိုးသွားမှာကို တရုတ်က အလွန်စိုးရိမ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အမေရိကန် ထောက်ခံတဲ့အုပ်စု နိုင်တော့မယ့် အနေအထားမျိုး မြင်လာရင် တရုတ်ဟာ သူ့ရဲ့ “လောင်းကြေး” ကို အလျင်အမြန် ပြောင်းလဲပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေဘက်ကို သိသိသာသာ ယိမ်းလာနိုင်တယ်။ စစ်ပွဲတွေ ပြင်းထန်လာပြီး သူ့ရဲ့ ပိုက်လိုင်းတွေနဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ထိခိုက်လာရင် တရုတ်က အမေရိကန်ထက် အရင်ဦးအောင် နိုင်ငံရေးအရ ကြားဝင်စေ့စပ်ပြီး သူ့အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်မယ့် ‘ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ’ ပုံစံမျိုးကို အတင်းအကျပ် တွန်းအားပေးလာနိုင်တယ်။
မြန်မာနဲ့ပတ်သက်လို့ အမေရိကန်နဲ့ တရုတ်တို့ရဲ့ ထိပ်တိုက် ရင်ဆိုင်မှုဟာ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအတွက် အခွင့်အရေး ဖြစ်နိုင်သလို အန္တရာယ်လည်း ရှိတယ်ဗျ။ ‘နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးမှာ ထာဝရ မိတ်ဆွေဆိုတာ မရှိဘူး၊ ထာဝရ အကျိုးစီးပွားပဲ ရှိတယ်’ ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း တရုတ်ဟာ မြန်မာ့မြေပြင်မှာ ဘယ်သူက အသာစီးရမလဲ ဆိုတာကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေမှာ သေချာတယ်။
တကယ်လို့ အမေရိကန်ကသာ ပိုမိုပြတ်သားတဲ့ အကူအညီတွေ ပေးလာမယ်ဆိုရင် တရုတ်အနေနဲ့ စစ်ကောင်စီကို အဆုံးထိ ဆုပ်ကိုင်ထားမလား၊ ဒါမှမဟုတ် သူ့ရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေနဲ့ အပေးအယူလုပ်ပြီး ‘မြင်းအသစ်’ ပြောင်းစီးမလား၊ ခင်ဗျား ဘယ်လို ထင်သလဲ?”
“တကယ်လို့ အမေရိကန်ကသာ ပိုမိုပြတ်သားတဲ့ အကူအညီတွေ ပေးလာမယ်ဆိုရင်၊ တရုတ်အနေနဲ့ သူ့ရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေနဲ့ အပေးအယူလုပ်ပြီး ‘မြင်းအသစ်’ ပြောင်းစီးမယ် ထင်ပါတယ်။ တရုတ်ဟာ မြန်မာပြည်ကို အမေရိကန်လက်ထဲ ဘယ်တော့မှ အရောက်ခံမှာ မဟုတ်ပါဘူး”
“ဟုတ်တယ်၊ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒဟာ လက်တွေ့ကျမှု (Pragmatism) အပေါ်မှာပဲ အခြေခံတာကြောင့် ခင်ဗျားမြင်သလိုပဲ သူတို့ဟာ ‘မြင်းအသစ်’ ပြောင်းစီးဖို့ ဝန်လေးနေမှာ မဟုတ်ဘူးဗျ။ တရုတ်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံဟာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို ထွက်ပေါက်ဖြစ်သလို သူ့ရဲ့ ‘အိမ်နောက်ဖေး’ လည်း ဖြစ်တယ်လေ။ အမေရိကန် လိုလားတဲ့ ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုတွေ အောင်မြင်သွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ အနောက်နိုင်ငံတွေရဲ့ သြဇာ လွှမ်းမိုးသွားမှာကို တရုတ်က အိပ်မက်ဆိုးတခုလို ကြောက်တယ်။ ဒါကြောင့် အမေရိကန်က တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေကို ၁၀ ဆ ကူညီရင် တရုတ်ကလည်း သူ့အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးမယ့် အင်အားစုတွေကို (စစ်ကောင်စီ ဖြစ်စေ၊ အခြားအင်အားစု ဖြစ်စေ) ၁၀ ဆ ပြန်ကူညီပြီး အင်အားချင်း ညှိဖို့ ကြိုးစားပါလိမ့်မယ်။
တရုတ်ဟာ စစ်ကောင်စီနဲ့ မအလအစိုးရသစ်ကို အဆုံးထိ ဆုပ်ကိုင်မထားဘဲ လမ်းကြောင်း ပြောင်းသွားနိုင်တယ်၊ လက်ရှိမှာတောင် တရုတ်ဟာ EAOs အချို့ကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သလို NUG နဲ့လည်း တိတ်တဆိတ် ဆက်သွယ်မှုတွေ ရှိနေနိုင်တယ်။ မအလအစိုးရသစ် က လုံးဝ မနိုင်တော့ဘူးလို့ ယူဆတာနဲ့ တရုတ်ဟာ တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေထဲက သူ့စကားနားထောင်မယ့် အုပ်စုတွေကို အခိုင်အမာ ထောက်ခံပြီး ‘ကြားဖြတ် အစိုးရ’ ပုံစံမျိုးမှာ သူတို့လူ ပါလာအောင် စီစဉ်လိမ့်မယ်ထင်တယ်။ အလုံးစုံ ပြိုလဲသွားတာထက် စစ်တပ်အတွင်းက အုပ်စုသစ်တခု ဒါမှမဟုတ် တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေနဲ့ အပေးအယူလုပ်ထားတဲ့ အစိုးရသစ်တခု ပေါ်လာအောင် ဖန်တီးပြီး အမေရိကန်ထက် အရင်ဦးအောင် နေရာဦးပါလိမ့်မယ်။
တရုတ်ရဲ့ အားသာချက်က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေး အသက်သွေးကြောကို ကိုင်ထားနိုင်တာပါ။ အမေရိကန်က လက်နက်ပေးနိုင်ပေမဲ့၊ တရုတ်က ‘တည်ဆောက်ရေးနဲ့ ငွေကြေး’ ပေးနိုင်တယ်။ စစ်ပွဲအပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးမှာ တရုတ်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက မရှိမဖြစ် ဖြစ်နေအောင်လုပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို သူ့ရဲ့ သြဇာအောက်မှာ ဆက်ထားဖို့ ကြိုးစားမှာ ဖြစ်တယ်။
ခင်ဗျား ပြောသလိုပဲ၊ မြန်မာနိုင်ငံဟာ တရုတ်နဲ့ အမေရိကန်တို့ရဲ့ “သြဇာအာဏာ အားပြိုင်ကွင်း” ဖြစ်နေတယ်။ တရုတ်ကတော့ “မြင်း” ထက် “ပန်းတိုင် (သူ့အကျိုးစီးပွား)” ကိုပဲ ကြည့်တာပါ။ အမေရိကန်ကသာ ပိုမိုပြတ်သားလာရင် တရုတ်ဟာ စစ်ကောင်စီကို စွန့်ခွာဖို့ (သို့မဟုတ်) ပုံစံပြောင်းလဲဖို့ တွန့်ဆုတ်နေမှာ မဟုတ်ပဲ အမေရိကန်ရဲ့ သြဇာကို ဟန့်တားနိုင်မယ့် ဘယ်လို အခင်းအကျင်းကိုမဆို ဖန်တီးလာမှာ သေချာပါတယ်။
ဒီလို အင်အားကြီးနှစ်နိုင်ငံကြားမှာ မြန်မာ့တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေအနေနဲ့ ဘယ်သူ့ကိုမှ အားမကိုးရဘဲ ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံရေး လမ်းကြောင်းကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် လျှောက်လှမ်းနိုင်ဖို့ကော ဖြစ်နိုင်ပါဦးမလား? ဒါမှမဟုတ် တဖက်ဖက်ကိုတော့ မဖြစ်မနေ ရွေးချယ်ရမယ့် အနေအထား ဖြစ်နေမလား?”
လက်ဗလာနဲ့ ဆန္ဒပြတဲ့အဆင့်ကနေ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးအဆင့်ကို ကူးပြောင်းခဲ့ပေမဲ့ လေကြောင်းရန်နဲ့ အဆင့်မြင့် ဒရုန်းနည်းပညာ၊ အီလက်ထရောနစ် စစ်ဆင်ရေးတွေကို ခုခံဖို့အတွက် နိုင်ငံတကာက ခေတ်မီလက်နက်တွေ (ဥပမာ – Anti-aircraft missiles) မရရှိတာဟာ အဓိက အားနည်းချက်ပေါ့။ “လက်နဲ့ချည်း ဖြုတ်ချလို့မရဘူး” ဆိုတာဟာ စစ်ရေးအရ အင်အားမျှခြေ (Parity) မရှိတာကို ဆိုလိုတာပါပဲ။
Failed State တွေရဲ့ နောက်ဆုံးအဆင့်ကတော့ နိုင်ငံတကာက ဝင်ရောက်ကူညီဖို့ထက် “အခြေအနေကို ထိန်းရုံ (Containment)” သာ လုပ်ပြီး ပစ်ထားလိုက်တဲ့ အဆင့်ပါ။ မြန်မာ့အရေးဟာ ယူကရိန်း ဒါမှမဟုတ် ဂါဇာ အရေးတွေကြားထဲမှာ ဖုံးကွယ်သွားပြီး နိုင်ငံတကာရဲ့ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျလာတာဟာ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးပါတယ်။
ဒီအခြေအနေကနေ ရုန်းထွက်နိုင်ဖို့ဆိုရင် တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေကြားမှာ ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှုနဲ့ နိုင်ငံရေး ဘုံရည်မှန်းချက် ရှိဖို့ လိုပါတယ်။ ခင်ဗျား ပြောသလိုပဲ အင်အားကြီးနိုင်ငံ တခုခုရဲ့ ပြတ်သားတဲ့ ထောက်ခံမှု ရအောင် သံတမန်ရေးအရ အစွမ်းကုန် ကြိုးစားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံတခုဟာ ပြိုလဲဖို့ လွယ်ပေမဲ့ ပြန်လည် တည်ဆောက်ဖို့ကတော့ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာတတ်ပါတယ်။ ဒီအတိုင်းသာ Failed State ဖြစ်သွားခဲ့ရင် မြန်မာနိုင်ငံဟာ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတွေအတွက်ပါ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်လာမှာမလို့ တရုတ်နဲ့ အာဆီယံက ဒါကို အဆုံးထိ ခွင့်ပြုပါ့မလား ဆိုတာကတော့ စောင့်ကြည့်ရမယ့် အချက်ပါ။ ခင်ဗျားကော မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဒီ ‘ကျရှုံးနိုင်ငံ’ အဆင့်ကနေ ပြန်လှည့်လာနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေး ရှိသေးတယ်လို့ ယုံကြည်လား? ဘယ်အရာက အဓိက အပြောင်းအလဲ (Turning Point) ဖြစ်လာမယ်လို့ မျှော်လင့်သလဲ?”
“တရုတ်ကတော့ ‘မျက်ဖြူဆိုက်လေ ဆရာကြိုက်လေ’ ဖြစ်မှာပါပဲ။ သူ့မှာက သူ့ proxy လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ တွေ ရှိနေတာမလို့ မြန်မာပြည် အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်သွားခဲ့ရင် နယ်စပ်တလျှောက် နယ်မြေတွေမှာ သူ့ဩဇာကို နာခံတဲ့ စစ်ဘုရင်တွေက သူ့အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးမယ့်အပြင် မြန်မာပြည်က ခွဲထွက်ပြီး သူနဲ့တောင် ပူးပေါင်းသွားနိုင်လို့ပါ။ ကျောက်ဖြူ ရှိတဲ့ ရခိုင်ကတော့ ခြွင်းချက်ပေါ့ဗျာ”
“ခင်ဗျားပြောတဲ့ ‘မျက်ဖြူဆိုက်လေ ဆရာကြိုက်လေ’ ဆိုတဲ့ စကားက လက်ရှိ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ မြန်မာ့အရေးအပေါ် ထားရှိတဲ့ သဘောထားကို အတိအကျ ဖော်ပြနေသလိုပါပဲဗျာ။ တရုတ်နိုင်ငံအတွက် မြန်မာပြည် အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်သွားတာ (Fragmentation) ဟာ အားနည်းချက်ထက် အခွင့်အရေး ဖြစ်သွားနိုင်တာ ဟုတ်တယ်ဗျ။ နယ်စပ်တလျှောက်က တရုတ်ရဲ့ Proxy လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေဟာ တရုတ်အတွက် အကာအကွယ် (Buffer Zones) ပဲဗျ။ ဒါ့အပြင် သြဇာချဲ့ထွင်ဖို့ လမ်းကြောင်းတွေလည်း ဖြစ်တယ်။ အကယ်၍ ဗဟိုအစိုးရ အားနည်းသွားရင် နယ်စပ်ဒေသတွေဟာ တရုတ်ရဲ့ စီးပွားရေးနဲ့ လုံခြုံရေး မူဝါဒအောက်မှာပဲ လည်ပတ်နေတဲ့ အရိပ်အောက်က နယ်မြေတွေ ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။ ခင်ဗျား ပြောသလို တရားဝင် ခွဲထွက်တာမျိုး မဟုတ်ရင်တောင်မှ လက်တွေ့မှာ တရုတ်ငွေကြေး၊ တရုတ်ဖုန်းလိုင်းနဲ့ တရုတ်ဥပဒေတွေ စိုးမိုးနေတဲ့ ‘တရုတ်၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရနယ်မြေ’ ဖြစ်သွားနိုင်တယ်။ ခုတောင် ဖြစ်နေပြီလေ။
ရခိုင်ပြည်နယ်ကတော့ တရုတ်အတွက် ‘ခြွင်းချက်’ဆိုတာ မှန်ပါတယ်။ ကျောက်ဖြူဟာ တရုတ်ရဲ့ Two-Ocean Strategy အတွက် အသက်ဝိညာဉ်ပါ။ သမုဒ္ဒရာနှစ်စင်းလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့အတွက် ရခိုင်ပြည်နယ် တည်ငြိမ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း တရုတ်ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အာဏာစိုးမိုးလာတဲ့ AA (ရက္ခိုင့်တပ်တော်) နဲ့ အဆင်ပြေအောင် ကြိုးစားနေတာပေါ့။ ဘယ်သူပဲ အာဏာရရ၊ သူ့ရဲ့ ပိုက်လိုင်းနဲ့ ဆိပ်ကမ်းကို အကာအကွယ်ပေးဖို့က တရုတ်ရဲ့ နံပါတ် (၁) ဦးစားပေးပါ။
မြန်မာပြည်သူတွေ ဆင်းရဲတွင်းနက်လေ၊ တိုင်းပြည် မတည်မငြိမ်ဖြစ်လေ၊ တရုတ်က အပေးအယူလုပ်ရာမှာ ပိုပြီး အသာစီးရလေပါပဲ။ တိုင်းပြည် မတည်ငြိမ်ချိန်မှာ သယံဇာတတွေကို စည်းကမ်းမဲ့ ထုတ်ယူဖို့ ပိုလွယ်ကူသွားတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံဟာ နိုင်ငံတကာမှာ အထီးကျန်လေ၊ တရုတ်ကိုပဲ ပိုပြီး အားကိုးတွယ်ကပ်ရလေ ဖြစ်တာကြောင့် တရုတ်က သူ့ရဲ့ စီမံကိန်းတွေကို စိတ်ကြိုက် တွန်းအားပေးနိုင်တယ်”
“ကျနော့်အမြင်ပြောရရင် တရုတ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံကို တောင့်တင်းခိုင်မာတဲ့ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံအဖြစ်လည်း မမြင်ချင်သလို အလုံးစုံ ပျက်စီးသွားတဲ့ နိုင်ငံ အဖြစ်လည်း မမြင်ချင်ပါဘူး။ သူလိုချင်တာက “သူ့အပေါ် အမြဲတမ်း မှီခိုနေရပြီး သူ့စကားကို နားထောင်ရမယ့် အားနည်းတဲ့ နိုင်ငံ” မျိုး ဖြစ်နေဖို့ပါ။”
