RIT ကျောင်းသားများတည်ထွင်ခဲ့သည့် ရှပ်ပြေးယာဉ် (Hoover craft)
I read a post written by Saya U Tin Nyunt, who is currently serving time in jail. In his writing, Saya U Tin Nyunt stated:
“Myanmar has become a cursed country since after 1962. That curse is: ‘There shall be no inventors.'”
Despite this curse, in a rare exception back in 1973, a group of final-year mechanical engineering students from the Rangoon Institute of Technology (RIT) made an invention. They modified and repurposed an old, unused lawnmower engine from the university to build a small hovercraft for their final graduation thesis.
Their invention drew significant interest from many people. Had these bright students received proper support and assistance, it could have developed into a promising, practical vehicle. However, they were unable to continue building upon this prototype to refine it, and the effort had to be abandoned.
The Minister of Industry at the time, Colonel Maung Cho (an engineering graduate himself), ordered the project to be shut down under the pretext of military security. The reasoning felt completely illogical; advanced hovercrafts were already being built and used in Western nations, making the minister’s reason laughable. It stands as a clear example of a curse placed on innovation and effort.
Although born in a place burdened by such a curse, one young man was able to achieve inventions because he grew up far from that environment, in a place that encourages innovation, thereby freeing him from the curse. That young man happens to be my son, so writing this might feel like showing off my own pride, but circumstance calls for me to share this story.
It reflects the sacrifices of parents who chose not to buy their own apartment in Singapore, living frugally for over 18 years to invest all their savings into their children’s education. It reflects the hard work of a son striving to excel in his Electrical Engineering degree, and his subsequent efforts to secure a settled life and growth opportunities in the USA, where his employer was located.
In 2002, two months after graduating and going through three rigorous interview rounds, my eldest son secured a job at Honeywell as a System Engineer 1. After four years, while serving as a System Engineer 3, he created two inventions related to flight control systems for his field. Both inventions were granted United States Patents by the United States of America in 2009 and 2010.
At the time of inventing, he was not yet a US Permanent Resident and was working on an H-1B visa. Not only did his company, Honeywell, purchase the copyright for both inventions, but they also paid over $10,000 to hire lawyers and apply for his Green Card. (Side note: An H-1B visa allows a stay in the US for 3 years, renewable once for a total of 6 years. Beyond that, one must leave the country and cannot reapply for an H-1B immediately; staying requires obtaining a Green Card.)
The company did not want to lose a talented Myanmar engineer capable of innovation, which is why they took these steps. While the process normally takes about two years, because he held two patents, special provisions allowed my eldest son, Maung Yan, to receive his Green Card in just nine months. It was a firsthand experience of how open-minded environments warmly welcome capable individuals and innovators.
My friend Ko Tin Win (Tx 70), owner of the Ngwe Sin Pale Dairy business, curiously asked me: “Could you explain the two inventions to me as simply as you can?” After asking my son, I explained them to Ko Tin Win:
- First Invention: When airline passengers today look at the screen in front of their seats to check flight details, that system relies on work he pioneered two decades ago. (It relates to the flight information system showing route maps, current position, distance traveled, remaining miles, speed, altitude, etc.)
- Second Invention: When aircraft land at an airport, they follow specific approach paths assigned by the control tower. If an aircraft strays beyond its designated corridor bandwidth, this warning/alarm system triggers to help prevent mid-air collisions.
Looking at my sons working abroad to earn a living far from home, I am sometimes reminded of words spoken by the Vice Abbot, Kyaikkalaw Sayadaw. The Sayadaw once told me:
“One thing your sons have lost, lay devotee, is their citizenship.”
I understood the Sayadaw’s well-meaning intention. Regarding this matter, my eldest son, Maung Yan, wrote his perspective in English:
“My take is living outside a country did not make you ‘lose’ a citizen. If you really think about it, Myanmar you see on the map is made up by arbitrary boundaries but if you see the world from outer space, there is no Myanmar, no Thailand, no India. It is a big piece of land surrounded by water. That’s why I believe We all are CITIZENS OF THE WORLD. If more people realize it, we will begin to see others are not different from us. Today’s conflicts are caused by mindset of WE against THEM.”
I fully grasp his point: living abroad does not mean losing one’s connection to their country of origin. On a map, Myanmar is defined by arbitrary borderlines. But viewed from space, the entire Earth is simply landmasses surrounded by water—you cannot distinctly point out Myanmar, Thailand, or India. We are all global citizens living on the same shared surface. If people accept this idea, there is no need to divide ourselves by nationality; we are all the same. Conflicts arise precisely because of the “us versus them” mindset.
Such ideas and practical inventions could hardly emerge if one remained trapped in a cursed environment. If little birds inside a cage are never allowed to fly freely over the natural beauty of the earth, how can they ever see the wider world?
Wishing for all little birds to have the freedom to spread their wings and fly.
— Maung Aung
August 17, 2026
မြန်မာ့သမိုင်း မှတ်တိုင်များ
ကျိန်စာ သင့်တဲ့နိုင်ငံ
JAIL တွင် စံနေရရှာသည့် ဆရာဦးတင်ညွန့် ရေးသည့်ပိုစ်တခုကို ဖတ်ခဲ့ရသည်။
ဆရာဦးတင်ညွန့် စာတွင်..
မြန်မာနိုင်ငံကြီးသည် ၁၉၆၂ နှစ်နောက်ပိုင်းကတည်းက ကျိန်စာသင့်သောနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သွားရသည်။ ထိုကျိန်စာမှာ “တီထွင်သူမရှိစေရ” ဆိုသည့် ကျိန်စာ ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ရေးသားထားသည်။
ကျိန်စာတိုက်ထားသည့်ကြားမှ .. ရှားရှား ပါးပါး ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် တီထွင်မှု တခု ကို ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ နောက်ဆုံးနှစ်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာကျောင်းသားတစု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ကျောင်းတွင်အသုံးမပြုတော့သည် မြက်ရိတ်စက် အင်ဂျင်အဟောင်းကိုပြုပြင်အသုံး ချ၍ ရေပေါ်ရှပ်ပြေး ယာဉ် ငယ်( Hovercraft)တခုတည်ဆောက်ခဲ့ ကြခြင်းဖြစ်သည်။
သူတို့၏နောက်ဆုံး ဘွဲ့ယူစာတမ်းအတွက် ဖြစ်သည်။
သူတို့၏ တည်ထွင်မှု အား လူအတော်များက စိတ်ဝင်စားကြသည်။
လူတော်ကျောင်းသားတစု ၏ တည်ထွင်မှု ကို အကူအညီ အထောက်အပံ့ ပေးခဲ့သော်
အလားအလာကောင်းမွန်ကာ လက်တွေ့အသုံးပြုနိုင်မည့် ယာဉ် တစီး ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက် လာနိုင်သည်။
သို့ရာတွင် ထိုစမ်းသပ် အဆင့် ယာဉ် ကို အခြေခံ၍ ပိုမိုကောင်းမွန် အောင် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရေးကို မဆောင်ရွက်နိုင်ဘဲ လက်လျော့လိုက်ရသည်။
ထိုစဉ်က စက်မှုဝန်ကြီး ဖြစ်သူ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရဗိုလ်မှုးကြီးမောင်ချို သည် စစ်ရေးလုံခြုံမှု အကြောင်းပြကာ ဆက်၍ မလုပ်ဆောင်ရန် ညွှန်ကြားပိတ်ပင်သဖြင့် တည်ထွင်မှုရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။
အကြောင်းပြချက်သည် ယုတ္တိမဲ့လှသည်ဟုထင်သည်။ အဆင့်မြင့်ရေပေါ်လျှပ်ပြေးယာဉ်များ အနောက်နိုင်ငံများတွင် တည်ဆောက်အသုံး ပြုနေပြီဖြစ်ရာ ဝန်ကြီးအကြောင်းပြချက်မှာရယ်ရွှင်ဘွယ်ရာ ဟာသ သာဖြစ်၏။
တည်ထွင်အားထုတ်မှု ကျိန်စာ သင့်သောဖြစ်ရပ်တခုဖြစ်သည်။
ကျိန်စာတိုက်သည့်အရပ်ဒေသတွင်မွေးဖွားခဲ့သော်လည်း ထိုအရပ်နှင့်ဝေးရာ ၊တည်ထွင်မှု အားပေးသည့် ရပ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးပြင်းရသဖြင့်ကျိန်စာမှ ကင်းလွတ်သောကြောင့် လူရွယ်တဦး သည် တည်ထွင်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ထိုလူရွယ်သည် မိမိ ၏သား ဖြစ်နေသည်မို့ ကိုယ့်ငါးချဉ်ထုပ်ဖြေပြသလိုဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
မတတ်နိုင်ပြီ အကြောင်းသင့်၍ အထုပ်ဖြေလိုက်ရပါသည်။
စင်္ကာပူ၌ ကိုယ်ပိုင်တိုက်ခန်းမဝယ် ဘဲ ၁၈နှစ်ကျော်ကြာ ခြိုးခြံချွေတာစုဆောင်းခဲ့သော ငွေ အားလုံးကို သားများ၏ပညာရေး အတွက် စွန့်စား အသုံးပြုခဲ့သည့် မိဘ၏ အားထုတ်မှု၊
လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ရန် သား၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှု ၊
လက်ရှိလုပ်ကိုင်နေသည့် ကုမ္ပဏီတည်ရှိရာနိုင်ငံ USA တွင် အခြေတကျနေထိုင်ခွင့်ရရှိရေး ၊ ဘဝတိုးတက်ရေးအခွင့်လမ်းများ အတွက် ကြံစည်အားထုတ်မှု၊
၂၀၀၂ ခုနှစ် ဘွဲ့ရပြီး ၂လ အကြာ interview ၃ ကြိမ် တိုင် အဆင့်ဆင့် တွေ့ဆုံဖြေဆိုခဲ့ရပြီးနောက် Honeywell ကုမ္ပဏီ ၌ system engineer 1 အဖြစ် သားကြီးအလုပ်ရရှိ၏။
လုပ်သက် ၄နှစ်ကျော် အကြာ တွင် system engineer 3 အဆင့် ၌ သူ့လုပ်ငန်းနှင့်သက်ဆိုင်သော လေယာဉ်ပျံသန်းမှုထိန်းချုပ်ခြင်း နည်းစံနစ် အတွက် တည်ထွင်မှု ၂ခု ပြုလုပ်ခဲ့၏။
တည်ထွင်မှု ၂ခုစလုံး အား ၂၀၀၉ နှင့်၂၀၁၀ခု နှစ်တွင် United States of America, United States Patent များထုတ်ပေးခဲ့သည်။
တည်ထွင်မှုပြုလုပ်စဉ်အချိန်က သူ သည် US Permanent Resident မဟုတ်သေးပေ။ H1 Visa နှင့် လုပ်နေရသည်။
တည်ထွင်မှု ၂ခု၏မူပိုင် (copyright) ကို လည်း သူ့ကုမ္ပဏီHoneywell မှ ဝယ်ယူသည့်အပြင် Green Card ရရှိရေးအတွက် ဒေါ်လာ ၁၀၀၀၀ ကုမ္ပဏီ မှအကုန်အကျခံကာ ရှေ့နေငှါးရမ်း လျောက်ထားပေး၏။
(စကားချပ် :H1 Visa ဖြင့် US တွင် ၃နှစ် ၂ကြိမ် စုစုပေါင်း ၆ နှစ်သာ နေထိုင်လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိ၏။ထိုကာလကျော်လျင် တိုင်းပြည်မှ ထွက် ခွါရမည်ဖြစ်သည်။နောက်တကြိမ်H1 Visa ဖြင့် လာရောက်လုပ်ကိုင်ခွင့်မရတော့ပေ။ Green card ရရှိမှသာ ဆက်လက်နေထိုင်လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိ၏။)
တည်ထွင်မှုလုပ် ထားသော မြန်မာနိုင်ငံသား အင်ဂျင်နီယာအား ကုမ္ပဏီမှ လက်မလွတ်လို၍ ဤသို့ဆောင်ရွက် ပေးခြင်ဖြစ်သည်။
ပုံမှန် ၂နှစ်ကြာတတ်သော်လည်း တီထွင်မှု ၂ခုပြုလုပ်ထားသည့်အတွက်ကြောင့် ချမှတ်ထားသောစည်းမျဉ်း အရ ၉လ အကြာတွင် သားကြီးမောင်ရန် green card ရရှိသည်။
အရည်အသွေးရှိသူ၊တည်ထွင်နိုင်သူ တို့အား အမြင် ကျယ်စွာ လက်ကမ်းကြိုဆို သည့် ကိုယ်တွေ့ဖြစ်ရပ်တခုပင်။
ငွေစင်ပုလဲ နွားနို့လုပ်ငန်းပိုင်ရှင် သူငယ်ချင်း ကိုတင်ဝင်း (Tx 70)သည် စိတ်ပါဝင်စားစွာ ..” တီထွင်မှု ၂ ခုအကြောင်းနားလည်သလောက်ရှင်းပြပါလားဗျ?” ဟုမေးလာသည်။
တီထွင်သူ သားကြီးအားမေးမြန်၍ ကိုတင်ဝင်း အား တဆင့်ပြန်ရှင်း ပြရသည်။
ပထမ တည်ထွင်မှုမှာ … ယခုအခါ လေယာဉ်စီးခရီးသည် တို့ သည် မိမိတို့စီးလာသော လေယာဉ်ပျံ၏ ပျံသန်းနေမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များအား သိရှိလိုက ထိုင်ခုံရှေ့၌ရှိသောတီဗီ တွင်အလွယ်တကူ ကြည့်ရှုနိုင်ခြင်းသည် နှစ် ၂၀ ကြာက သူ၏တီထွင်မှု ပေါ်အခြေခံသည်။
( စီးလာသည့်လေယာဉ်ပျံသည် မည်သည့်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ပျံသန်းနေသည်၊မည်သည့်နေရာရောက်ရှိနေပြီ၊ ခရီးမိုင်မည်မျှရောက်ရှိပြီ၊ နောက်ထပ် မိုင်ပေါင်း မည်မျှပျံသန်းရန်ကျန်ရှိသည်၊ အမြန်နှုန်း၊အမြင့်ပေ စသည့်အချက်များ ပါဝင်သော flight information system နှင့်ပတ်သက်တဲ့ တည်ထွင်မှု)
ဒုတိယ တည်ထွင်မှုမှာ…လေယာဉ်ပျံများလေယာဉ်ကွင်း ဆင်းသက်လာသည့် အချိန် control tower မှသတ်မှတ်ပေးထားတဲ့လမ်းကြောင်း အတိုင်းဆင်းကြသည်။
အကယ်၍လေယာဉ်သည်သတ်မှတ်ပေးထားသောလမ်းကြောင်း ၏ bandwidth ကို ကျော်သွားခဲ့လျင် သတိပေး၊အချက်ပေးသည့်စံနစ် alarming system နှင့်ပတ်သက်၏။
ဤသို့ဖြင့် လေယာဉ်တစင်းနှင့်တစင်း မတော်တဆ တိုက်ခိုက်မှု အန္တရာယ် ကို ရှောင်နှိုင်ရန်ဖြစ်သည်။
ကိုယ့်မွေးရပ်မြေမဟုတ်ပဲ ရေခြားမြေခြားတွင် ဝမ်းရေးအတွက် လုပ်ကိုင်နေကြသော သားများအဖြစ်ကို ကြည့်ရင်း တခါတရံ .. ဒုပါချုပ် ကျိုက္ကလော့ဆရာတော်ကြီး မိန့်ကြားသည့်စကားကိုသတိရမိ၏။
ဆရာတော်ဘုရားက မိမိအား…
“ဒကာကြီးသား တွေ ဆုံးရှုံးသွားတာ တခုက … နိုင်ငံသားအဖြစ်ဆုံးရှုံး သွားတာပဲ”
ဆရာတော်၏ စေတနာ ကိုနားလည်သဘောပေါက်မိသည်။
ထိုအကြောင်းရာနှင့်ပတ်သက်၍ သားကြီးမောင်ရန် သည် သူ၏သဘောထား ကို အောက်ပါအတိုင်းအင်္ဂလိပ်လိုရေးသားသည်။
My take is living outside a country did not make you “lose” a citizen. If you really think about it, Myanmar you see on the map is made up by arbitrary boundaries but if you see the world from outer space, there is no Myanmar, no Thailand, no India. It is a big piece of land surrounded by water. That’s why I believe We all are CITIZENS OF THE WORLD. If more people realize it, we will begin to see others are not different from us. Today’s conflicts are caused by mindset of WE against THEM.
သူ၏ဆိုလိုရင်းကိုသဘောပေါက်မိသည်မှာ…
ပြင်ပနိုင်ငံမှာနေထိုင်သည့်အတွက် မူလမွေးဖွားရာနိုင်ငံသားအဖြစ်ဆုံးရှုံး သည်
ဟူသည့်အဓိပ္ပါယ် မသက်ရောက်ပါ ။
မြေပုံပေါ်မှာကြည့်လျင် သတ်မှတ်ထားသည့် နယ်ခြားမျဉ်းများ ဖြင့်ဝိုင်းရံထားတဲ့ မြန်မာပြည် တပြည်ပေါ့။
အာကာသမှ ကြည့် လိုက်ပါ၊
ကမ္ဘာတခုလုံးဟာ ကုန်းမြေ နှင့် ကုန်းမြေကိုဝိုင်းရံထားတဲ့ ရေပြင်ပဲ တွေ့မြင်ရမှာပါ။
မြန်မာနိုင်ငံရယ်၊ထိုင်းနိုင်ငံရယ်၊အိန္ဒိယ နိုင်ငံရယ်လို့ တိတိပပ ခွဲခြားမတွေ့ရတော့ပါ။
အားလုံး ဟာ ကမ္ဘာရဲ့ တသားထဲ ဖြစ်နေတဲ့မျက်နှာပြင် မှာနေထိုင်ကြတဲ့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံသားများပါပဲ၊
အဲဒိ့လိုသဘောပေါက်လက်ခံကြရင် အားလုံး ဟာ သည်နိုင်သား ၊ ဟိုနိုင်ငံသားခွဲခြားစရာမလိုပဲ အတူတူပါ၊
ငါတို့…သူတို့ …ဆိုတဲ့ ခွဲခြားချင်တဲ့ စိတ်
ဓါတ်တွေ ကြောင့် ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်နေကြတာပါ။
ဤသို့ အတွေးအမြင်များ၊ လက်တွေ့ တည်ထွင်မှုများ သည် ကျိန်စာသင့် အရပ်
တွင် နေထိုင်ခဲ့ပါလျင် ပေါ်ထွက်လာရန်မလွယ်ကူပါ။
လှောင်ချိုင့်တွင်းမှ ငှက်ငယ်တို့သည် ကမ္ဘာမြေပြင် ပေါ်ရှိ သဘာဝ တောတောင် ရေမြေအလှပကို လွတ်လပ်စွာ ပျံသန်းခွင့်မရလျင် မည်သို့မြင်တွေ့နိုင်မည်နည်း …
ငှက်ငယ်တို့ လွတ်လပ်စွာ တောင်ပံ ဖြန့် ပျံသန်းခွင့်ရပါစေကြောင်းဆန္ဒပြုလျက်
မောင်ဩ
၁၇ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၆
