Photo credit: Myanmar Wikipedia
[COMMUNITY REFLECTION] Historical Memory & Native Identity: A Personal Account and Call for Research
Editor’s Note / Disclaimer: The following article is a direct translation of a personal account shared by senior community member Aung Kyaw Moe (Pho Cho). The historical events described below are based on personal recollection and oral history (hearsay) rather than direct primary documentation. It is published here to encourage historical research, documentation, and academic inquiry.
To the Members of the Myanmar Muslim Community,
First and foremost, I sincerely apologize for bringing this matter forward only now. This is not an excuse, but for years—indeed for decades—I waited to see if anyone else would present this account. Having found no prior mentions despite my limited efforts, I feel compelled to share it today.
In light of ongoing debates regarding whether Muslims in Myanmar are indigenous citizens or illegal migrants, I wish to share an account concerning native, indigenous Muslims that I learned of years ago.
The 1978–1979 Identity Card Transition & Mandalay Clarification Meeting
Around 1978–1979, during the Burma Socialist Programme Party (BSPP / Ma-Sa-La) era, then-Minister for Home Affairs General Sein Lwin oversaw the transition from the old three-fold national identity cards to new citizenship cards. Clarification meetings were launched across various divisions.
While discussions in other regions proceeded without major disputes, immigration officials in Mandalay Division were unable to reach an understanding with local residents. Consequently, regional immigration authorities requested Minister Sein Lwin to personally travel to Mandalay to address the community.
According to accounts of that meeting:
- Presentation of Royal Documents: Muslim community representatives attending from Mandalay, Shwebo, and Kanbalu brought ancient palm-leaf (Pe) and folded paper (Parabaik) manuscripts—some carefully preserved in gilded glass-mosaic lacquerware boxes.
- Royal Endorsement under King Mindon: These manuscripts reportedly contained royal permissions granted by King Mindon following a petition. With royal authorization, four prominent Islamic teachers (Thakin-gyi Four) engaged in Islamic missionary work, resulting in entire traditional Bamar Buddhist villages voluntarily converting to Islam. The documents were said to bear King Mindon’s royal signature/seal, displaying original Bamar names alongside their newly adopted Islamic names.
- The Question to General Sein Lwin: Representatives presented these royal records to prove that they were indigenous citizens recognized under the Konbaung Dynasty. They then posed a direct question to General Sein Lwin, asking whether he could similarly produce documentation proving his own unbroken lineage within the borders of Burma across generations. Unable to answer, General Sein Lwin reportedly adjourned the meeting.
A Call for Historical Compilation & Research
I am now 70 years old. I appeal to community members—whether older, my age, or younger—to investigate and verify the accuracy of this account. If true, researchers, historians, and those with access to elders or archives should gather concrete evidence, conduct interviews, and compile a systematic history.
Similarly, I urge the descendants of Muslim royal officials from the Ava (Inwa) period to collect and preserve whatever records remain. These royal servants were not ordinary attendants; they risked their lives serving in defense of the royal capital. This history warrants dedicated attention from the Pathi Muslim community.
Historical Coexistence in Lower Myanmar
Historical records indicate that following court upheavals in Mandalay, several Buddhist and Muslim royal officials formally requested permission from the King to resign from royal service and move south. They subsequently settled in regions such as Pyinmana, Yamethin, and Taungoo.
My wife is a native of Taungoo. Following our marriage, during my visits to Taungoo, I observed Islamic mosques standing in close proximity to Buddhist pagodas and temples. This serves as a tangible example of former royal servants—both Buddhist and Muslim—who migrated together from the royal capital and lived side-by-side in mutual respect and harmony.
Today, simply holding an Islamic name or practicing Islam often leads to discriminatory treatment by immigration authorities as though one were a foreign illegal immigrant rather than born on Myanmar soil. There is an urgent need to counter such narratives with precise, verifiable historical evidence.
Respectfully,
Aung Kyaw Moe
(Facebook username: Pho Cho)
| ဆဋ္ဌမမြောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ | |
|---|---|
| တာဝန်သက်တမ်း ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ – ၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ (၁၆ရက်ကြာ) | |
| ယခင်လူ | ဦးစန်းယု |
| ဆက်ခံသူ | ဦးအေးကို (ယာယီ) |
| ကိုယ်ရေး အချက်အလက်များ | |
| မွေးဖွား | ဇန်နဝါရီ ၂၇၊ ၁၉၂၄ ပေါင်မြို့ |
| ကွယ်လွန် | ၉ ဧပြီ၊ ၂၀၀၄ (အသက် ၈၀) |
| လူမျိုး | မွန်လူမျိူး |
| ကြင်ဖော် | ဒေါ်ရွှေတင် (ခ) ဒေါ်တင်တင်လှိုင် |
| သားသမီး | သားသမီး ၅ ဦး |
| မိခင် | ဒေါ်မမကြီး |
| ဖခင် | ဦးရွှေရင် |
| ပညာရေး | ၆ တန်း |
| မိခင်ကျောင်း | ဗိုလ်သင်တန်း |
| အလုပ်အကိုင် | တပ်မတော် အရာရှိ |
| ကျော်ကြားမှု | ကရင်ခေါင်းဆောင်စောဘဦးကြီးအားသတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်း, ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်းတွင် လူထူကိုရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းစေခဲ့ခြင်း[၁] |
| ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ |
| နာမည်ပြောင် | ရန်ကုန်မြို့မှ သားသတ်သမား |
Myanmar Muslim Community
Aas Sa Laa Moh A’Lai Kum W.H.M.W.B.K.
Myanmar Muslim Community အဖွဲ့ဝင်များခင်ဗျာ။
ဦးစွာပထမ ကျွန်တော့အနေဖြင့်တင်ပြလိုသောအကြောင်းအရာကို၊ ယ္ခုမှတင်ပြလာခြင်းအတွက်အနူးအညွတ်တောင်းပန်လိုက်ရပါသည်ခင်ဗျာ။
ဆင်ခြေပေးခြင်းမဟုတ်ပါ။
မည်သူတဦးတယောက်များဤအကြောင်းအရာကိုတင်ပြလာလေမည်နည်းဟုစောင့်စားနေခဲ့ပါသည်။ ကျွန်တော်လက်လှမ်းမှီသ၍ရှာဖွေကြည့်ရှုရာတွင်မည်သူမှတင်ပြလာခြင်းမရှိသည်ကိုနှစ်အတန်ကြာ (ဆယ်စုနှစ်မက)၊ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမရှိပါ၍ယခုတင်ပြရခြင်းဖြစ်ပါသည်။
ကျွန်တော်ရှာဖွေရာတွင်၊ လက်လှမ်းမှီရာအားနည်းမှုကြောင့်ဖြစ်တန်ရာသည်။
ဗမာပြည်တွင်းနေထိုင်ကြသော Muslim များအနေဖြင့်တိုင်းရင်းသားဖြစ်ခြင်း၊ မဖြစ်ခြင်း၊ ခိုးဝင်ခြင်း၊ မဝင်ခြင်း၊ ဟူသောပြသနာများနှင့်ဆက်နွယ်၍ကျွန်တော်သိထားသောတိုင်းရင်းသားစစ်စစ် Muslim များနှင့်ပါတ်သက်၍အသိပေးလိုပါသည်။
၁၉၇၈ ~ ၁၉၇၉ ဝန်းကျဥ်၊ မဆလ ခေတ်၊ စိန်လွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးတာဝန်တမ်းဆောင်စဥ်က၊ ၃ ခေါက်ချိုးအမျိုးသားသက်သေခံကဒ် မှ နိုင်ငံသားမှတ်ပုံတင်ကဒ် ပြောင်းရန်စီစဥ်ပြီး၊ ရှင်းလင်းပွဲများကို တိုင်းဒေသကြီးများတွင်စတင်ခဲ့ပါသည်။ အခြားတိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များတွင်အခြေအတင်ပြောဆိုသံများမကြားမိသော်လည်းမန္တလေးတိုင်းတွင်မူပြေလည်အောင်မဆွေးနွေးနှိုင်သဖြင့်၊ မန္တလေးတိုင်း လဝက မှ ဝန်ကြီးကိုယ်တိုင်လာရောက်၍ရှင်းလင်းရန်လိုအပ်ကြောင်း စိန်လွင်ကိုတင်ပြသည်ဟုကြားသိခဲ့ပါသည်။
အဆိုပါအစည်းအဝေးနှင့်ပါတ်သက်၍အောက်ပါအတိုင်းကြားသိခဲ့ရပါသည်။
စိန်လွင်ကိုယ်တိုင်မန္တလေးသို့သွားရောက်ပြီးအစည်းအဝေးခေါ်ဆိုတက်ရောက်ပါသည်။ ထိုအစည်းအဝေးသို့ မန္တလေး၊ ရွှေဘို၊ ကန့်ဘလူ ဘက်မှ တက်ရောက်လာသော Muslim များက ပေ၊ ပရပိုဒ်၊ များကို ( အချို့က မှန်စီရွှေခြယွန်းသေတ္တာများဖြင့်ထည့်ထားကြပါသည် ) သက်သေခံအဖြစ်ယူဆောင်လာခဲ့ကြပါသည်။ အဆိုပါ ပေ၊ ပရပိုဒ် များသည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးအုပ်စိုးစဥ်က၊ မင်းတရားကြီးထံဦးတိုက်လျှောက်ထားပြီး၊ မင်းတရားကြီး၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် သခင်ကြီး လေးပါး မှ၊ အစ္စလာမ် သာသနာပြုသည့်အတွက်၊ မိရိုးဖလာ၊ ဗမာ၊ ဗုဒ္ဓ ဘာသာဝင်များမှ၊ ရွာလုံးကျွတ် အစ္စလာမ် ဘာသာသို့ မိမိတို့ဆန္ဒ အလျှောက် ကူးပြောင်းခဲ့ကြကြောင်းကို မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်တော်ထိုးထားသော ပေ၊ ပရပိဒ် များဖြစ်သည်ဟုကြားသိခဲ့ပါသည်။
အဆိုပါ ပေ၊ ပရပိုဒ် များတွင်၊ မူရင်း ဗမာအမည်နာမများနှင့် တူသျှင်တွဲလျှက် ပြောင်းလဲလိုက်သောအစ္စလာမ်အမည်နာမ များကိုဖော်ပြထားသည်ဟုကြားသိခဲ့ရပါသည်။
အဆိုပါရှင်းလင်းပွဲသို့တက်ရောက်လာသော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် Muslim များမှ စိန်လွင် အား၊ ကျွန်တော်တို့သည်၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး အသိအမှတ်ပြု ဌာနေတိုင်းရင်းသား များဖြစ်ကြောင်း၊ မူလ ဗုဒ္ဓ ဘာသာကိုးကွယ်ရာမှ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲ ကိုးကွယ်ခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများတင်ပြပါသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အနေဖြင့် ဘိုးစဥ်ဘောင်ဆက် ဗမာပြည် နယ်နိမိတ်အတွင်း အမှန်တကယ်နေထိုင်ခဲ့ကြောင်းကိုပြနှိုင်ပါသလားလို့မေးခွန်းထုတ်ရာ၊ စိန်လွင် မှာ အဖြေမပေးနှိုင်ဘဲ ရှင်းလင်းပွဲကိုရပ်စဲခဲ့ရသည် ဟု ကျွန်တော်သိထားခဲ့ပါသည်။
ကျွန်တော့်အသက် ၇၀ ရှိပါပြီ။
ကျွန်တော်ထက်အသက်အရွယ်ကြီးသူ၊ အသက်အရွယ်တူသူ၊ အသက်အရွယ်ငယ်သူများ အနေဖြင့် ဤအကြောင်းအရာကို ကျွန်တောသိထားခြင်းသည်၊ မှန်ကန်မှုရှိခြင်း၊ မရှိခြင်း၊ နှင့် မှန်ကန်မှုရှိပါက၊ တိတိ ကြကြ သက်သေအထောက်အထားများပါ ရှာဖွေစုဆောင်းနှိုင်သူများ၊ သို့တည်းမဟုတ် သက်ကြီးရွယ်အို များကိုမေးမြန်းစုံစမ်းပြီး၊ သမိုင်းပြုစုကြစေလိုပါသည်။
ထိုနည်းတူပင်၊ အင်းဝ နန်းဆက် မင်းမှုထမ်း အစ္စလာမ် ဘာသာဝင်များ၏ သားစဥ်မြေးဆက်များအနေဖြင့် လက်လှမ်းမှီသ၍ အထောက်အထားများကို ရှာဖွေစုဆောင်းကြပါရန်ပန်ကြားလိုပါသည်။ အဆိုပါမင်းမှုထမ်းများသည်၊ သာမာန်အမှုထမ်းများမဟုတ်ကြဘဲ၊ အသက်ကိုပဒါဏမထားဘဲမင်းနေပြည်ကိုကာကွယ်ရန်စစ်မှုထမ်းခဲ့သောသူများဖြစ်ကြပါသည်။
ပသီ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ၊ ဤအကြောင်းအထူးအလေးပေးကြစေလိုပါသည်။
မန္တလေးနန်းတွင်းအရေးတော်ပုံဖြစ်ပြီးသည့်နောက်၊ အချို့သော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် နှင့် မွတ်စလင်(မ) မင်းမှုထမ်းများသည်၊ ဘုရင်မင်းမြတ်တံ ခွင့်ပေးပါရန် သံတော်ဦးလျှေက်တင်ပြီး ဘုရင်မင်းမြတ်၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မင်းမှုတော်ထမ်းဘဝကိုစွန့်လွှတ်ခါ အောက်ပြည်အောက်ရွာသို့ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီး၊ ပြင်းမနား၊ ရမည်းသင်း၊ တောင်ငူ ဒေသများတွင်အခြေခြခဲ့ကြကြောင်းလည်း သမိုင်းမှတ်တန်းမှတ်ရာများရှိပါသည်။
ကျွန်တော်၏ဇနီးမှာတောင်ငူသူဖြစ်သည့်အတွက်၊ အိမ်ထောင်ပြုပြီးသည့်နောက်၊ တောင်ငူမြို့သို့အလည်အပါတ်သွားရောက်စဥ်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ ဘုရားပထိုးစေတီများနှင့် နီးနီးနားနားတွင် ယှဥ်တွဲ၍ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ၏ ဗလီများ တည်ရှိသည်ကိုတွေ့ရှိခဲ့ပါသည်။ မန္တလေးမင်းနေပြည်မှ အတူတကွ ထွက်ခွာလာခဲ့ကြသော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် နှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်မင်းမှုထမ်းဟောင်းများ ဥမကွဲ၊ သိုက်မပျက်၊ ချစ်ခင်ရင်းနှီးစွာဖြင့် အတူယှဥ်တွဲနေလာခဲ့သည့်သာဓကတခုဟုဆိုက၊ မှားမည်မထင်မိပါ။
ယနေ့ခေတ်အခါတွင်၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်ဖြစ်ယုံမျှ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာနှင့်ဆက်နွယ်သောအမည်နာမများ ရှိယုံမျှဖြင့် နိုင်ငံခြားမှ ခိုးဝင်လာလေသရောင်၊ အမိမြန်မာမြေပေါ်တွင်မွေးဖွားခြင်းမဟုတ်လေသရောင် လဝက မှ ဆက်ဆံခံနေကြရသည်ကို တိကြ၊ သေခြာသောသမိုင်းအထောက်အထားများဖြင့်ပြန်လည်တုံ့ပြန်နှိုင်ဘို့ရာအထူးလိုအပ်နေပါပြီ။
လေးစားစွာဖြင့်၊
အောင်ကျော်မိုး
( facebook user name – Pho Cho )
