Maurice Collis — British Author and Historian

Dr. Maurice Collis was a British writer and historian who served as a magistrate in colonial Burma. During his time there, he wrote approximately four books about Burma, including Into Hidden Burma (1953), which became his most well-known work.

His Predictions About Burma’s Future

In Into Hidden Burma, Collis predicted that within 50–60 years, Burma would face serious problems arising from its many diverse ethnic groups and their differences. Writing in 1953, this prediction proved remarkably accurate.

Origin of the Rakhine People

After studying Rakhine history during his time in Burma, Collis concluded that:

• The Rakhine people emerged around AD 957, when Mongol groups from the north mixed with the various Indian (“Kula”) peoples who were native to the Arakan region, forming a new ethnic group called “Rakhine.”
• The ancient kingdoms of Vesali (Visali) and Dannyawaddy had no connection to today’s Rakhine people — their inscriptions were in Sanskrit and written in Devanagari and Bengali scripts, with no trace of any language or script used by today’s Rakhine people.
• Archaeological and ground evidence shows only Hindu Indian and Bengali cultural remnants in those ancient sites.
• The original inhabitants of Arakan were various Indian peoples (“Kula”) — Hindu Indians, Bengalis, Punjabis, and Arab-descended traders from the Middle East, Afghanistan, and Pakistan — partly because Arakan’s coastal geography made it a natural gathering point for maritime peoples, and because Arakan is geographically connected to the Indian subcontinent.

Rakhine Physical Appearance

Collis noted that Rakhine people clearly show Indian blood in their appearance and skin tone. Some resemble Hindu Indians, some Bengalis, some Punjabis, and some Middle Eastern Arabs. He stated they lack a distinct, unified physical appearance, and that if they did not identify themselves as Rakhine, most people would assume they were Bengali, Hindu, or Arab. Only about 10% of Rakhine people show Mongoloid features with slightly fairer skin.

Rakhine Culture

Because the Rakhine emerged as a later people, Collis argued they had no original culture of their own and adopted elements from the Indian peoples of Arakan:

• Byala (mythical creature) — originates from Hindu Indian tradition
• Kyinn (wrestling) — originates from Indian/Pakistani/Bangladeshi Pehlwani wrestling
• Rakhine traditional drum — the Dhol, a Hindu traditional instrument
• Rakhine traditional dress — copied from Burmese clothing in the late 19th century, including design details and accessories
• Household items like water pots and cooking pots were adopted from Indian peoples
• Historically, Rakhine women stayed indoors like Indian women and followed similar social customs

Rakhine Language

Collis stated that the Rakhine had no original language. The Tibeto-Burman language they currently speak did not originate from the Indian subcontinent side, nor did it originate with the Rakhine themselves — it flowed down from the north. He argued the Rakhine adopted their language from the Burmese.

This is a translation of the post’s content summarizing Collis’s views. These are the claims and perspectives attributed to Dr. Maurice Collis by the post’s author.

U Aung Tin 

သမိုင်းလိမ်တာရှက်စရာ

ဗြိတိသျှစာရေးဆရာ သမိုင်းပညာရှင်ကြီး Dr. Maurice Collisပြောတဲ့ မြန်မာပြည် အနာဂတ်နဲ့ ရခိုင်လူမျိုးဖြစ်ပေါ်လာပုံ

Dr. Maurice Collisသည် စာရေးဆရာတဦးဖြစ်သလို သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်တယ်။ ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာပြည်မှာ အရေးပိုင်မင်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တယ်။ မြန်မာပြည်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေအတွင်း မြန်မာပြည်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ စာအုပ်၄အုပ်ခန့်ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

1. Into Hidden Burma (1953) ဗြိတိသျှသံဖိနောင့်အောက်က မြန်မာပြည် (ဦးခင်မောင်ကြီး)

2. Trials in Burma (1938) မြန်မာပြည်တွင်တရားရင်ဆိုင်ရခြင်း (တိုက်စိုး)

3. The Land of the Great Image (1943) ရတနာရွှေမြေ (ဦးလှဒင်)

4. She was a Queen (1937) ဧကရီဖွားစော (မြသန်းတင့်) စတဲ့စာအုပ်တွေကို ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

မှတ်ချက်

ဒီပို့စ်ကို ကိုတေဇာကရေးခဲ့ပြီး ဝိုင်းဝန်းဆဲ ဆိုခြိမ်းခြောက်မှုတွေ များလွန်းလို့လားမသိ ကိုတေဇာက ပြန်ဖျက်ခဲ့တယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

@@@@@@@@@@@@@

ကိုTay Zar ပို့စ်ကို အောက်မှာဖတ်ပါ။

ဗြိတိသျှစာရေးဆရာ သမိုင်းပညာရှင်ကြီး Dr. Maurice Collisပြောတဲ့ မြန်မာပြည်အနာဂတ်နဲ့

ယခိုင်လူမျိုးဖြစ်ပေါ်လာပုံ Dr. Maurice Collisသည် စာရေးဆရာတဦးဖြစ်သလို

သမိုင်းပညာရှင်တဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာပြည်မှာ အရေးပိုင်မင်းအဖြစ်

တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေအတွင်း မြန်မာပြည်နဲ့

ပတ်သတ်တဲ့ စာအုပ်၄အုပ်ခန့်ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

1. Into Hidden Burma (1953) ဗြိတိသျှသံဖိနောင့်အောက်က မြန်မာပြည် (ဦးခင်မောင်ကြီး)

2. Trials in Burma (1938) မြန်မာပြည်တွင်တရားရင်ဆိုင်ရခြင်း (တိုက်စိုး)

3. The Land of the Great Image (1943) ရတနာရွှေမြေ (ဦးလှဒင်)

4. She was a Queen (1937) ဧကရီဖွားစော (မြသန်းတင့်) စတဲ့ စာအုပ်တွေကို ရေးသားခဲ့တယ်။

အဲ့ဒီအထဲကမှ Into Hidden Burmaစာအုပ်က လူအသိများဆုံး စာအုပ်ဖြစ်ခဲ့တယ်။

ထိုစာအုပ်ထဲမှာ မြန်မာပြည်အနာဂတ်ကို ဟောကိန်းထုတ်ထားပါတယ်။ ဒီနိုင်ငံဟာ နောင်နှစ်ပေါင်း ၅၀/၆၀ ကြာတဲ့အခါမှာ ဒီနိုင်ငံရဲ့ မတူညီတဲ့ လူမျိုးစုပြဿနာတွေ မတူကွဲပြားမှုတွေကို ဆိုးဆိုးရွားရွား ခံစားလိမ့်မယ်လို့ သူက ရေးသားထားပါတယ်။ သူစာအုပ်ထုတ်ဝေတဲ့ခုနှစ်က ၁၉၅၃ခုနှစ်ပါ။

နောက်တခုက ယခိုင်လူမျိုးဖြစ်ပေါ်လာပုံဖြစ်တယ်။

သူက မြန်မာပြည်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဥ်အတွင်း ယခိုင်သမိုင်းကို အချိန်ယူလေ့လာခဲ့ပါတယ်။

သူရဲ့ ယခိုင်လူမျိုးဖြစ်ပေါ်လာပုံ လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကတော့ ယခိုင်တွေဟာ AD ၉၅၇ရောက်မှ မြောက်ပိုင်းက ဆင်းသက်လာတဲ့ မောင်ဂိုလူမျိုးတွေနဲ့ အာရကန်ဒေသခံ ကုလားပေါင်းစုံသွေးနှောပြီး ရခိုင်ဟူ၍လူမျိုးအသစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တယ်လို့ ရေးသားထားပါတယ်။ ယခိုင်လူမျိုးသမိုင်းက အဲ့အချိန်မှ စတာဖြစ်ပါတယ်။

ဝေသာလီခေတ်သည် ယနေ့ခေတ်ယခိုင်များနှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်ဟု ဆိုထားပါသည်။ ဝေသာလီ(Visali)၊ ဓညဝတီ(Danayavati)စသည့် အမည်များမှာလည်း ကုလားအမည်များသာ ဖြစ်သည်။ ဝေသာလီခေတ်မှာ တွေ့ရသော ကျောက်စာများမှာ သက္ကဋဘာသာစကား(ကုလားစကား)နဲ့

ဒေဝနာဂရီအက္ခရာနဲ့ ဘင်္ဂလီအက္ခရာများဖြစ်ကြတယ်။ ယနေ့ ယခိုင်ဟုခေါ်နေသော လူမျိုးများအသုံးပြုသော ဘာသာစကားများ၊ စာပေအက္ခရာများ လုံးဝတွေ့ရှိခြင်း မရှိပေ။ မြေပြင်သမိုင်း အထောက်အထားများအရလည်း ဟိန္ဒူကုလားယဥ်ကျေးမှု၊ ဘဂ်လီကုလား ယဥ်ကျေးမှုများသာ အထင်အရှားတွေ့ရသည်။ အာရကန်ဒေသရဲ့ မူရင်းဒေသခံတွေဟာ ကုလားတွေဖြစ်တယ်လို့ သူက ဆိုထားပါတယ်။ အာရကန်ဒေသမှာ ဟိန္ဒူကုလား၊ ဘဂ်လီကုလား ပန်ချာပီကုလားနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသက စီးပွားရေးလာလုပ်သော အာရပ်နွယ်ဖွား အာဖဂန်နစ္စတန်ကုလား၊ ပါကစ္စတန်ကုလား၊ စသည့်ကုလားများ နေထိုင်ကြပါတယ်။

အာရကန်ဒေသရဲ့ ပထဝီအနေအထားကလည်း ပင်လယ်ကမ်းစပ်ဖြစ်တာကြောင့် ရှေးယခင်ကပင်

ရေမြောကမ်းတင် လူမျိုးပေါင်းစုံ စုပုံရာအရပ်ဖြစ်တယ်လို့ သူကဆိုပါတယ်။ အာရကန်ဒေသဟာ

အိန္ဒိယတိုက်နဲ့ တဆက်တည်းရှိနေတာကြောင့် ရှေးကျတဲ့ အိန္ဒိယတိုက်သား ကုလားပေါင်းစုံတို့ရဲ့

ဌာနေဒေသဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

(ယခင်အိန္ဒိယတိုက်သည် အလွန်ကျယ်ပြန့်ကြီးမားခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊၊ နီပေါ၊ ပါကစ္စတန်၊ အာဖကန်နစ္စတန် စသည့်နိုင်ငံများ ပါဝင်သည်။)

ယခိုင်လူမျိုးတွေရဲ့ ရုပ်ရည်နဲ့အသားအရောင်က ကုလားသွေး မကင်းဘူးဆိုတာ သိသာနေတယ်လို့

သူက ဆိုထားပါတယ်။ တချို့ယခိုင်တွေက ဟိန္ဒူကုလားနဲ့တူတယ်။ တချို့ကျတော့

ဘဂ်လီကုလားနဲ့တူတယ်။ တချို့က ပန်ချာပီကုလားနဲ့တူတယ်။ တချို့တွေကျတော့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသက အာရပ်နွယ်ဖွား ကုလားတွေနဲ့ တူနေကြတယ်လို့ သူကဆိုပါတယ်။

ယခိုင်တို့မှာ တိကျတဲ့ရုပ်ရည် ပိုင်ဆိုင်ခြင်း မရှိဘူးလို့ဆိုပါတယ်။ သူတို့ကိုသူတို့ ယခိုင်တွေပါလို့

မပြောရင် သူတို့ကိုဘဂ်လီတွေ၊ ဟိန္ဒူတွေ၊ အာရပ်တွေလို့ လူတိုင်းက ထင်မိမှာ သေချာပါတယ်။

ဒါတွေကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ယခိုင်တွေဟာ ကုလားပေါင်းစုံနဲ့ သွေးနှောပြီး ပေါ်ပေါက်လာတယ်

ဆိုတာ သေချာပါတယ်လို့ သူကဆိုပါတယ်။

ယခိုင်အနည်းစု 10%လောက်ကတော့ မောင်ဂိုသွေးပါလို့ အနည်းငယ်ဖြူသော အသားရောင်ရှိပြီး မွန်ဂိုလိုက်ရုပ်တွေနဲ့ တူကြတယ်လို့ သူကဆိုပါတယ်။

ယခိုင်တွေဟာ နောက်မှပေါ်ပေါက်လာတဲ့ လူမျိုးဖြစ်တာကြောင့် ကိုယ်ပိုင်ယဥ်ကျေးမှု မရှိ။

ကိုယ်ပိုင်အမှတ်အသားမရှိ။ ကိုယ်ပိုင်ဝတ်စား ဆင်ယင်မှုမရှိပဲ အာရကန်ဒေသခံ ကုလားများ၏ ယဥ်ကျေးမှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ရိုးရာအစားအသောက်များကိုကူးယူ၍ ယခိုင်ရိုးရာ

ယဥ်ကျေးမှုအဖြစ် ဖန်တီးလာကြတယ်လို့ သူကဆိုထားပါတယ်။ (ရခိုင်အမျိုးသမီးတွေဟာ ရှေးတုန်းက ကုလားမများကဲ့သို့ အိမ်တွင်းပုန်းကြတယ်။ ကုလားများကဲ့သို့ အမျိုးသမီးက အမျိုးသားကို တင်တောင်းရတယ်။)

ဥပမာ

ဗျာလ –

ဗျာလဆိုတာ ဟိန္ဒူကုလားရိုးရာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟိန္ဒူအယူအဆမှာ ဗျာလ၁၆မျိုးခန့်

ရှိပါသည်။ ဗျာလဆိုတာ အပြင်မှာအမှန်တကယ် မရှိပါ။ ဟိန္ဒူကုလားတို့ ဒဏ္ဍာရီထဲက သတ္တဝါဖြစ်ပါတယ်။ ဟိန္ဒူအယူမှာ ဗျာလကို သူရဲကောင်းများက ရန်သူကို တိုက်ခိုက်ရာမှာ ဗျာလဆိုတဲ့ သတ္တဝါကိုစီးကြသည်ဟု အယူအဆရှိကြသည်။ ဗျာလအခေါ်အဝေါ်သည် ဟိန္ဒူဝေါဟာရဖြစ်သည်။

ကျင် –

ကျင်ဆိုတာ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ ဘင်္ဂလားဒေရ့်နိုင်ငံတွေရဲ့ရိုးရာ ကစားနည်းဖြစ်ပါသည်။ Pehlwani သို့မဟုတ် Kushtiလို့ခေါ်ပါတယ်။ အဂ်လိပ်လို Indian Wrestlingလို့ခေါ်ပါတယ်။

ယခိုင်စည်တော် –

ရခိုင်စည်တော်ဆိုတာ ဟိန္ဒူရိုးရာအသုံးအဆောင် ဖြစ်ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်လို Dhol လို့ခေါ်တယ်။

အိန္ဒိယဘာသာ (Hindi) စာလုံးဖြင့် ढोलလို့ ခေါ်တယ်။

ယခိုင်ဝတ်စုံ-

၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းလောက်မှ မြမ္မာ(ဗမာ)ဝတ်စုံကို copyကူးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဝတ်စုံဒီဇိုင်း ချိတ်အဆင်တွေကအစ အကုန်ကူးထားတာပါ။

သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ရခိုင်တွေဟာ ကုလားများကဲ့သို့သာ ဝတ်စားဆင်ယင်ကြပါသည်။

ယခိုင်ယဥ်ကျေးမှု အသုံးအဆောင် ရေအိုး ထမင်းအိုးကအစ ကုလားများဆီက ကူးယူထားခြင်း

ဖြစ်ပါတယ်။ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည်လည်း ကုလားများကဲ့သို့သာ ဝတ်ဆင်မည်ဆိုတာ ပြောစရာ မလိုတော့ပေ။ သို့သော် ရခိုင်တို့သည် မြမ္မာ(ဗမာ)တို့ ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်နေခြင်းသည် ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ မြန်မာတို့ဆီက ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနဲ့ သနပ်ခါးလိမ်းချယ်ခြင်း ဓလေ့များကို ကူးယူရရှိခဲ့ကြသည်။

ယခိုင်ဘာသာစကား –

သမိုင်းပညာရှင်ကြီး Maurice Collis အဆိုအရ ယခိုင်လူမျိုးများမှာ ဘာသာစကား မရှိဘူးလို့ ဆိုထားပါတယ်။ ယခိုင်တို့ ယခုပြောနေသော Tibet Burman ဘာသာစကာားရဲ့ ဇစ်မြစ် စတင်ရာဒေသသည် အိန္ဒိယတိုက်ဘက်ကမဟုတ်သလို ယခိုင်ကစတင်သော ဘာသာစကားလည်း မဟုတ်ဘူးလို့ ဆိုထားပါတယ်။ မြောက်ဖျားဘက်မှာ စီးဆင်းလာသော ဘာသာစကားဖြစ်တယ်လို့

ဆိုပါတယ်။ ဘာသာစကားတို့ရဲ့ စီးဆင်းမှုသည် အစုံသာစီးဆင်းပြီး အဆန်ပြန်တတ်ခြင်း မရှိပေ။

ဒါကြောင့် ယခိုင်တို့သည် ဘာသာစကားကို မြန်မာတို့ဆီမှ မြန်မာစကားကို ယူသုံးထားတာ

ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

ဒါဆို ယခိုင်တွေက Tibet Burmanအုပ်စုဝင်တွေ မဟုတ်ဘူးလားလို့ မေးစရာရှိပါတယ်။

အခုနောက်ပိုင်းတွေ့ရှိတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ သမိုင်းအထောက်အထားတွေအရ ယခိုင်တွေဟာ Tibet Burman အုပ်စုတွေ မဟုတ်ပါဘူး။

ဥပမာအနေနဲ့ ပြောရရင် အမေရိကန်တွေက အင်္ဂလိပ်စကားပြောလို့ အင်္ဂလိပ်တွေက ဆင်းသက်လာတာလို့ ပြောလို့ မရသလိုပါပဲ။ ယခိုင်လူမျိုးတွေဟာ ကလားသွေး၉၀ရာခိုင်နှုံး

ပါဝင်တဲ့ ကုလားသွေးနှောတွေ ဖြစ်တာကြောင့် Tibet Burman အုပ်စုထဲကို ထည့်လို့မရပါဘူး။

ယခိုင်တို့၏စိတ်နေစိတ်ထား

ယခိုင်တို့သည် ကလားပေါင်းစုံမှ ဆင်းသက်လာသော လူမျိုးဖြစ်သောကြောင့် စိတ်နေစိတ်ထားများသည်လည်း မူမမှန်ကြပေ။

အောက်မှာစာကြောင်း၆ကြောင်းရှိတယ်။ ရခိုင်လူမျိုးတစ်ခုလုံးကို သိမ်းကြုံးနှိမ့်ချ စော်ကားထားတာဖြစ်လို့ ကျနော်ကူးမရေးလိုပါ။ သိချင်ရင် ချက်ဘောက်က လာတောင်းပါ။

၁။

၂။

၃။

၄။

၅။

၆။

(Into Hidden Burma စာအုပ်ကို ဆရာကြီးဦးခင်မောင်ကြီးက ဗြိတိသျှသံဖနှောင့်အောက်က ဗမာပြည် ဆိုပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။)

ရေးသူ ကိုတေဇာ