Bastard Maung Thar Noe’s this post contains denialist and dehumanizing language about the Rohingya, including derogatory terms for South Asian-descended people in Myanmar (the original uses a slur that I’ll render as “Indians/foreigners of South Asian descent” rather than reproduce the slur itself). I’m translating it as a documentary record for your research purposes, not as an endorsement of its content.

Wiki picture: Fair use, https://my.wikipedia.org/w/index.php?curid=23726

Credit: Phyo Win Latt.

Translation of Maung Tha Noe’s essay, “Human Rights Aren’t Good If You Just Shout About Them”

Human rights is a noble phrase. But because it’s used not only by good people but also by wicked people, it has become, sadly, a deeply disappointing and debased term. In particular, it becomes infuriating when people invoke “human rights” to demand forgiveness for things that nearly every culture in the world considers wrong. For example, in Western countries, organizations like “Men Love Boys,” which defend adult men having sexual relations with boys aged five to ten, present their founding purpose as a matter of human rights.

So now, whenever someone repeats the phrase “human rights,” it has reached the point where one almost has to assume something improper is being attempted. People who want same-sex relations, people who want relations with children, people who want relations with close relatives — the first justification on the list these people give is always human rights.

It’s not only about sexual matters. Human rights gets invoked for all sorts of other wrongdoing too. Someone who illegally distills and sells liquor in a village/rural setting will say their business is a human right. Opium and heroin dealers will say the same. Someone profiting from impoverished girls’ bodies will say their trade is their human right. Now, for what I believe is the second time, Americans are shouting again that Burmese people don’t grant human rights to the “Rohingya ethnic minority” — that Burmese deny the Rohingya even exist, and are oppressing them. The claim that there is no such thing as “Rohingya” in Myanmar is a position held not just by the Burmese government but unanimously by the entire Burmese public. Yet Americans insist, against this, that the Burmese are persecuting the Rohingya — even committing genocide — and keep shouting about it.

America is generally regarded as the foremost leader of the world’s democratic forces. That’s fair enough, to a degree. But even the best advocate can be wrong, as detective U San Shar (ဦးစံရှား) is the Burmese localized adaptation of Sherlock Holmes, and the line “မှားတဲ့အခါလည်း မှားပေမပေါ့” (“Even when he’s wrong, he’s wrong, so be it” / “even [the great detective] gets it wrong sometimes”) became a popular catchphrase in Myanmar, used colloquially in many contexts beyond the original story to acknowledge that even an authority or expert can be mistaken.

So in the essay, Maung Tha Noe is using this well-known Burmese cultural reference to make a folksy, somewhat dismissive point: even though America positions itself as a leading voice on human rights and democracy, it can still get things wrong — like even the brilliant detective sometimes does.

On the matter of the Rohingya in Myanmar, the great teacher that is America has gotten it entirely wrong. There has never been, and is not now, any group called “Rohingya” in Myanmar. People of Chinese descent have flowed in from the east and people of South Asian descent have flowed in from the west into Myanmar for generations, but no group called “Rohingya” appears anywhere in historical records, nor in the memory of the population — it is simply absent. People of South Asian descent who entered Myanmar as early as the Bagan era, and who arrived in greater numbers alongside the British during the colonial period, are indeed part of the population. But among all these various groups, “Rohingya” was never one of them. It never existed.

That there were various communities of South Asian descent in Myanmar, but no “Rohingya” among them, was known to the entire Burmese public and was also known to the British colonial administrators who ruled Burma. The phrase “Rohingya” does not appear anywhere in British colonial records. Therefore, it’s simply impossible — there is no basis — for “Rohingya” to have been one of the South Asian-descended groups present in Myanmar from early times. That’s why the claim that Burmese people are crushing and persecuting an ethnic “Rohingya” minority to the point of extinction is nothing more than a rumor.

They respond that when we say there’s no “Rohingya” ethnic group in Myanmar, we’re lying. Even well-educated people among them claim that Burmese people’s assertion that “Rohingya” doesn’t exist is itself proof that Burmese are a cruel people toward ethnic minorities. They say that denying the existence of an existing ethnic group is the same as trying to erase that group entirely.

In Myanmar, alongside the Bamar people, ethnic groups including the Kachin, Karen, Kayah, Chin, Mon, Rakhine, and Shan live together. Besides them there are also people of South Asian and Chinese descent who came from abroad. Among the various South Asian-descended communities there are Bengalis, Hindus, Tamils, and so on — but no “Rohingya.” There has never been a “Rohingya” among the South Asian-descended people who came to Myanmar.

So the accusation that Burmese people are denying human rights to their own “ethnic Rohingya” is a rather unnatural claim. It has become an obsession for certain people to constantly find an excuse to shout “human rights” at the slightest pretext.

When we say that there is no “Rohingya” in our country, we say so because it is genuinely true. To insist otherwise, stubbornly, is itself a deliberate closing of one’s eyes to the facts. To further claim that we are persecuting, harassing, and discriminating against this group amounts, frankly, to slandering us Burmese people with shameless falsehoods. [The text here uses a derogatory animal metaphor for South Asian-descended people, comparing them to crows that flock together to caw.] They use every available means and every form of media to coordinate in claiming that Burmese people are oppressing the Rohingya.

So people unfamiliar with the background might come away thinking Burmese people really are that cruel. Only those who think carefully and weigh things will understand that this is a [coordinated/manipulative] campaign by that community. Among those swept up in it is, unfortunately, America — the supposed leader of the world’s democratic forces — which has believed the claims and keeps shouting that Burmese people are oppressing the Rohingya, violating their human rights, and denying them their due rights.

America often gets things badly wrong in international affairs, makes poor judgments. Look at this Burma–Rohingya issue. It’s almost comical: there is no such thing as “Rohingya,” full stop, yet America claims Burmese people are denying human rights to their own “ethnic Rohingya minority.”

---

A few notes, separate from the translation itself: this essay denies the existence of the Rohingya as an ethnic group and frames their documented persecution as fabrication — both positions sharply at odds with the historical and documentary record, including British colonial-era references to “Rohingya” and related terms that do in fact predate the modern conflict, and with extensive UN, Amnesty International, and independent journalistic documentation of violence against the Rohingya population.

Phyo Win Latt shared a memory — with Aung Tin and Ko Ko Gyi.

enorosSdpt09m78ugg27mu643a1f660h49au1am3a760uugtl48lh1th9600 ·

ဆြာကြီးမောင်သာနိုး လားစကီးများပြောခဲ့စဉ်က

“လူ့အခွင့်အရေး အော်တိုင်းမကောင်း”

—— —— —— —— ——

လူ့အခွင့်အရေးဆိုတာ အလွန်မွန်မြတ်တဲ့ စကားဖြစ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီစကားလုံးကို လူကောင်းတွေကပင် သုံးတာမဟုတ်ဘဲ လူယုတ်မာတွေကပါ သုံးစွဲလာကြတဲ့အတွက် အင်မတန်မှ စိတ်ပျက်စရာအယုတ်တမာ စကားလုံးတလုံး ဖြစ် သွားရတော့တယ်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုတိုင်းလိုလိုက မမှန်ကန်ဘူးလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကိစ္စတွေကို ခွင့်လွှတ်ရမယ်။ ဒါလူ့အခွင့်အရေးဖြစ်တယ်လို့ ပြောဆိုတောင်းဆိုလာကြတဲ့အခါ အလွန်တရာ စိတ်ပျက်စိတ်ညစ်ကြရတော့တယ်။ ဥပမာ အနောက်နိုင်ငံမှာ ယောကျာ်းကြီးတွေက ၅ နှစ်က ၁၀ နှစ်အထိ ယောကျာ်းကလေးတွေနဲ့ ကာမစပ် ယှက်မှုလုပ်တာကိုကာကွယ်တဲ့ Men Love boys လို အသင်းကြီးတွေက သူတို့ အသင်းတည်ထောင်ရခြင်းရည်ရွယ်ချက်ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြရာမှာ ဒါလူ့အခွင့်အရေးပါလို့ တင်ပြထားကြပါတယ်။

ဒီတော့ နောက်ဆုံးမှာ လူ့အခွင့်အရေးစကားကို တဖွဖွရွတ်လာရင်၊ မဟုတ်တာတခုကို လုပ်နေပြီလို့ မှတ်ချက်ချရတော့မလောက်အထိ ဖြစ်လာနေတော့တယ်။

လိင်တူချင်းကာမဆက်ဆံလိုသူတွေ၊ ကလေးငယ်တွေနဲ့ ကာမဆက်ဆံလိုသူတွေ၊ ဆွေမျိုးတော်စပ်သူချင်း ကာမဆက်ဆံလိုသူတွေ ဒီလူတွေပေးမယ့် အကြောင်းပြချက်တွေထဲမှာ ထိပ်ဆုံးကပါမှာကတော့ လူ့အခွင့်အရေးပါပဲ။

ကာမကိစ္စတင်မဟုတ်ပါဘူး။ အခြားဒုစရိုက်မိုျးစုံမှာလည်း လူ့အခွင့်အရေးကို အသုံးပြုနိုင်ကြပါတယ်။ တောအရက်ချက်ရောင်းတဲ့သူကလည်း သူ့လုပ်ငန်းဟာ လူ့အခွင့်အရေးလို့ ပြောမယ်။ ဘိန်းမည်း၊ ဘိန်းဖြူ ရောင်းသူတွေကလည်း ဒါလူ့အခွင့်အရေးလို့ ပြောပါလိမ့်မယ်။ ဆင်းရဲနွမ်းပါးတဲ့ မိန်းကလေးတွေရဲ့ ကိုယ်ကာယနဲ့ရင်းနှီးပြီး ပိုက်ဆံရှာစားနေတဲ့လူကလည်း မိမိလုပ်ငန်းဟာ မိမိရဲ့လူ့အခွင့်အရေးပါလို့ ပြောမှာပါပဲ။ အခုတခါ (ကျွန်တော်မှတ်မိသလောက် နှစ်ခါကျော်ပါပြီ) ဗမာတွေက တိုင်းရင်းသားရိုဟင်ဂျာတွေကို လူ့အခွင့်အရေးမပေးဘူး။ ရိုဟင်ဂျာဆိုတာ မရှိဘူးလို့တောင် ငြင်းဆိုနေတယ်။ နှိပ်စက်နေတယ်။ စသဖြင့် အမေရိကန်တွေက အော်နေပြန်ပြီ။ ဗမာပြည်မှာ ရိုဟင်ဂျာမရှိဘူးဆိုတာကို ဗမာအစိုးရ တင်မက ဗမာပြည်သူအားလုံးကပါ တညီတညွတ်ရပ်တည်ကြေညာနေတာပါ။ ဒါကိုပဲအမေရိကန်ဆိုတဲ့သူတွေက ငါ့စကားနွားရ ရိုဟင်ဂျာတွေကို ဗမာတွေကနှိပ်စက်နေပါတယ်။ မျိုးဖြုတ်သတ်ဖြတ်ရေးလုပ်နေပါတယ်။ ဘာညာနဲ့ အခြောက်တိုက် ထပ်မံအော်ဟစ်နေကြတာဖြစ်တယ်။

အမေရိကန်ဆိုတာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေရဲ့ တပ်ဦးက ရှေ့ဆောင်နေသူကြီးလို့ အများက မှတ်ယူကြရပါတယ်။ ဟုတ်သင့် သလောက်ဟုတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မမှားသော ရှေ့နေဆိုသလိုသူကလည်း စုံထောက်ကြီး ဦးစံရှားအဆိုအတိုင်းပါပဲ ‘မှားတဲ့အခါလည်း မှားပေမပေါ့’။

ဗမာပြည်က ရိုဟင်ဂျာတွေအကြောင်းပြောရာမှာတော့ ဆရာကြီး အမေရိကန်လုံးဝမှားသွားပြီဖြစ်တယ်။ ဗမာပြည်မှာ ရိုဟင်ဂျာဆိုတာ ရှေးကလည်းမရှိ အခုလည်း မရှိပါဘူး။ ဗမာပြည်ထဲကို အရှေ့ဘက်က တရုတ် တွေ၊ အနောက်ဘက်က ကုလားတွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှလှိမ့်ဝင်နေတာဖြစ်ပေမယ့် ရိုဟင်ဂျာရယ်လို့တော့ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေထဲမှာလည်း မရှိ။ ပြည်သူတွေရဲ့ မှတ်ဉာဏ်ထဲမှာလည်း လစ်ဟင်းလို့နေခဲ့တယ်။ ပုဂံခေတ်ကတည်းက ဗမာပြည်ထဲ ရောက်နေကြတဲ့ ကုလားတွေ အင်္ဂလိပ်ခေတ် ရောက်တော့ လူဖြူတွေနဲ့အတူ ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည်ထဲကို အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြ ပြန်တယ်။ ဒါပေမဲ့ကုလားမျိုးစုံထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာလို့ တော့မပါခဲ့။ ရှိလည်းမရှိခဲ့။

ဗမာပြည်မှာ ကုလားမျိုးးစုံရှိသော်လည်း ရိုဟင်ဂျာရယ်လို့တော့မရှိတာကို ဗမာပြည်သူတွေ အားလုံးကလည်းအသိ ဗမာပြည်ကို အုပ်စိုးသွားတဲ့ အင်္ဂလိပ်မင်းတွေကလည်း အသိပင်ဖြစ်ပါတယ်။ ဗမာပြည်ကို အုပ်စိုးသွားတဲ့ အင်္ဂလိပ်မင်း တွေရဲ့ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ စာစောင်တွေ (ွဖေ-နအအန) မှာလည်း ရိုဟင်ဂျာအမည်မတွေ့ရပါဘူး။ အဲဒီတော့ ရိုဟင်ဂျာဆိုတာ စောစောပိုင်းကတည်းက ဗမာပြည်ထဲရောက်နေခဲ့တဲ့ ကုလားမျိုးနွယ်စုတစုဆိုတာ လုံးဝမဖြစ်နိုင်ဘူး။ အခြေအမြစ်မရှိဘူး။ အဲဒါကြောင့် ဗမာတွေက တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစုဖြစ်တဲ့ ရိုဟင်ဂျာလူမိုျးစုကို အမျိုးပြုတ်အောင် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်နှိပ်စက်နေတယ်ဆိုတာ ယုံတမ်းစကားသာဖြစ်တော့တယ်။

သူတို့ကတော့ ဗမာပြည်မှာ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးစုရယ်လို့ မရှိပါဘူးလို့ ကျွန်တော်တို့ပြောတာကို ဗမာတွေလိမ်တယ်လို့ ပြောကြပြန်တယ်။တတ်လည်းတတ်နိုင်တဲ့လူတွေ၊ ဗမာပြည်မှာ ရိုဟင်ဂျာဆိုတာမရှိပါဘူးလို့ ဗမာတွေ ပြောနေတာကိုက ဗမာတွေက တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွေအပေါ်မှာ ယုတ်မာရက်စက်တဲ့ လူမျိုးကြီးတမျိုးဖြစ်တယ်လို့ သူတို့က စွပ်စွဲတယ်။ ရှိနေတဲ့လူမျိုးတခုကို မရှိပါဘူးလို့ ပြောတာဟာ ဒီလူမျိုးကို မျိုးတုံးအောင် လုပ်နေတာနဲ့ အတူတူပဲလို့ သူတို့က ဆိုကြတယ်။

ဗမာပြည်မှာ ဗမာလူမျိုးအပြင် လူမျိုးတွေ ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ချင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းစသဖြင့် စုံစုံညီညီနေထိုင်ကြတယ်။ သူတို့အပြင် ပြည်ပကလာနေကြတဲ့ ကုလားတွေ၊ တရုတ်တွေလည်း ရှိပါသေးတယ်။ ကုလားအမျိုးမျိုးထဲမှာ ပန်ချာ၊ ဟိန္ဒူ၊ တမိလ် စသဖြင့် ခွဲခြားရှိနေပေမဲ့ ရိုဟင်ဂျာလို့တော့ မပါဘူး။ ဗမာပြည်ရောက်ကုလားထဲမှာ ရိုဟင်ဂျာရယ်လို့ မရှိခဲ့ဘူး။

အဲဒီတော့ ကိုယ့်တိုင်းရင်းသား ရိုဟင်ဂျာတွေကို ဗမာတွေက လူ့အခွင့်အရေးမပေးတာ တော်တော်ရက်စက်တဲ့ ကိစ္စလို့ သူတို့စွပ်စွဲတာဟာ တော်တော်သဘာဝမကျတဲ့ အပြောအဆိုဖြစ်တယ်။ ထစ်ခနဲရှိလူ့အခွင့်အရေး၊ ထစ်ခနဲရှိ လူ့အခွင့်အရေးအော်ဖို့ အကျင့်ပါနေတဲ့ လူကြီးမင်းတွေရဲ့ ဖျောက်ဖျက်မရတဲ့ ဝါသနာဆိုးတခုဖြစ်နေပြီ။

ကျွန်တော်တို့ တိုင်းပြည်မှာ ရိုဟင်ဂျာရယ်လို့ မရှိပါဘူးရယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ပြောတာဟာ တကယ်မရှိလို့ ပြောတာဖြစ်တယ်။ အဲဒါကို ရှိပါတယ်လို့ တစွတ်ထိုးပြောနေတာဟာ ငါ့စကားနွားရ တမင်မျက်စိမှိတ် ပြောနေတာပဲဖြစ်တယ်။ ဒါ့အပြင် ရိုဟင်ဂျာတွေကို နှိပ်စက်ကလူပြုနေပါတယ်၊ ရန်ရှာနေပါတယ်။ တိုင်းရင်းသားချင်းခွဲခြားအုပ်ချုပ်နေပါတယ်ဆိုလိုက်ပြန်တော့ ကမ်းကုန်အောင် မုသာဝါဒသုံးကာ ကျွန်တော်တို့ ဗမာတွေကို စော်ကားတာလို့ပဲ ဆိုရတော့မယ်။ ကုလားတွေဟာ ကျီးကန်းတွေနဲ့ တူတယ်။ ဝိုင်းအာတတ်ကြတယ်။ ဗမာတွေက ရိုဟင်ဂျာတွေကို ဖိနှိပ်နေပါတယ်ဆိုတာကို သူတို့ရှိတတ်သမျှအင်အားကုန်ယူပြီး မီဒီယာမျိုးစုံကို သုံးကာ ဝိုင်းအာကြတော့တာပဲ။

အဲဒီတော့ အကြောင်းမသိသူတွေကတော့ ဗမာတွေ တယ်ရက်စက် ပါလားလို့ တွေးမိစရာဖြစ်သွားတော့တယ်။ ချင့်ချင့်ချိန်ချိန်စဉ်းစားတတ်သူများကသာ သူတို့ကုလားတွေ တဆိတ်တအိတ်လုပ်တတ်တာကို သိနား လည်ကြမယ်။ အဲဒီထဲမှာ ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေရဲ့ ခေါင်းဆောင် အမေရိကန်တော့မပါဘူး။ သူက ကုလားပြောတာကိုယုံကာ ဗမာတွေက ရိုဟင်ဂျာတွေကို ဖိနှိပ်နေတယ်လို့ပဲ အော်နေတော့တယ်။ ဗမာတွေဟာ တိုင်းရင်းသား ရိုဟင်ဂျာတွေရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်နေတယ်။ မိမိတို့ရသင့်ရထိုက်တဲ့ အခွင့်အရေးကို မခံစားကြရဘူးလို့ လုပ်နေတော့တယ်။

အမေရိကန်ဟာ နိုင်ငံတကာရေးရာတွေမှာ တော်တော့ကို အမြင် မှားတွေ မြင်တတ်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်မှားတွေ ချတတ်တယ်။ အခု ဗမာနဲ့ ရိုဟင်ဂျာကိစ္စကိုကြည့်လေ။ ရိုဟင်ဂျာဆိုတာ မရှိမှ မရှိပါပဲနဲ့ ဗမာတွေက မိမိတို့ တိုင်းရင်းသားရိုဟင်ဂျာကို လူ့အခွင့်အရေးမပေးဘဲ ထားနေတယ်လို့ သူပြောတာဟာ ရယ်စရာကြီးဖြစ်နေတယ်။

မောင်သာနိုး

ဝီကီပီးဒီးယား မှ

မောင်သာနိုး
မွေးဖွား	၆ မေ၊ ၁၉၃၂ စစ်ကိုင်းမြို့၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း
ကွယ်လွန်	၁၂ ဇူလိုင်၊ ၂၀၂၂ (အသက် ၉၀)
မိခင်ကျောင်း	မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
ရရှိသည့်ဆုများ	အမျိုးသားစာပေ တသက်တာဆု (၂၀၁၆)

မောင်သာနိုး (၁၆ မေ ၁၉၃၂ – ၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၂) သည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသည့် စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦးအဖြစ် မှတ်ယူခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။ ထင်ရူးပင်ရိပ် စာအုပ်ဖြင့် မော်ဒန်စာပေကို မြန်မာစာပေလောကတွင် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူအဖြစ်ပါ ထင်ရှားသည်။ မောင်သိင်္ဂါဆိုသည့် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာများရေးသားခြင်း၊ မောင်သာနိုးကလောင်ဖြင့် မြန်မာစာအရေးအသား၊ ကဗျာသဘောတရားနှင့် ကဗျာဝေဖန်ရေး၊ ဘာသာဗေဒ အပါအဝင် ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းရေးသားသည့်  “ကာလီနတ်သမီးသို့ တမ်းချင်း” ဆိုသည့် ကဗျာသည်လည်း ထိုခေတ်ထိုအခါက လက်ဝဲဝါဒီများအကြား အတော်လေး ဂယက်ရိုက်ထင်ရှားခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။^[၁] ၎င်းသည် ၂၀၂၂ခုနှစ်  ဇူလိုင် ၁၂ ရက် ညနေ ၆ နာရီခွဲက ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။^[၂]

ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်

မောင်သာနိုးကို အဖ ဦးခင်မောင်ကလေး၊ အမိဒေါ်စံမြင့်တို့က ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်းအစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာ၊ မြန်မာ၊ ပါဠိ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းတို့နှင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာစာနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝကပင် စတင်၍ စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင်ရှိစဉ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရာ၌ အင်္ဂလိပ်စာအယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ခဲ့သည်။ ^[၃]

မန္တလေး လူထု၊ မန်းဇာတ်သတင်းစာများတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကစ၍ ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာကာ မဂ္ဂဇင်းများတွင် စာပေများ ရေးသားခြင်းနှင့် စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်က အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တွင် ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာပေ အစီအစဉ်ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေ တသက်တာဆုချီးမြှင့်ခံခဲ့သည်။