မြန်မာနိုင်ငံ ICJ စီရင်ချက်အပြီးနှင့် ICC အပါအဝင် နိုင်ငံတကာတရားရုံးဆိုင်ရာ အမှုများကို မည်သို့ ရင်ဆိုင်တုံ့ပြန်သင့်သနည်း? Myanmar After the ICJ Judgment: Choosing Dialogue, Justice and National Reconciliation Over Confrontation

ဒေါက်တာ ကိုကိုကြီး ရေးသားသည်။

စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ၊ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ၊ တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းသို့ မေတ္တာရပ်ခံချက်

မြန်မာမွတ်စလင်သတင်းကွန်ရက် (MMNN) အတွက် တည်းဖြတ်ပြုစုထားသည်။

နိဒါန်း – မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အရေးကြီးသော အလှည့်အပြောင်းကာလ

၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် တင်သွင်းထားသော အမှု (The Gambia v. Myanmar) ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က စီရင်ချက်ချမှတ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။

တစ်ချိန်တည်းတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်သည့် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်တရားရုံး (ICC) ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများလည်း ဆက်လက်ရှိနေသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ICC ရှေ့နေချုပ်က ရိုဟင်ဂျာများအား နေရပ်မှ အတင်းအကျပ် ရွှေ့ပြောင်းစေမှုနှင့် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုဆိုင်ရာ လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများနှင့်ပတ်သက်၍ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့အထိ ထိုလျှောက်ထားချက်ကို တရားသူကြီးများက ဆုံးဖြတ်ခြင်း မပြုရသေးပါ။ ဖမ်းဝရမ်းလျှောက်ထားခြင်းနှင့် ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပေးပြီးခြင်းတို့သည် မတူညီကြောင်း သတိပြုရန် လိုအပ်သည်။

ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ခက်ခဲသော နိုင်ငံတကာဥပဒေရေးရာနှင့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို ရင်ဆိုင်ရတော့မည်ဖြစ်သည်။

သို့သော် ယင်းအခြေအနေကို နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် အခွင့်အရေးတစ်ခုအဖြစ်လည်း ရှုမြင်သင့်သည်။

ယခုအချိန်သည် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းကို ရန်ပြုရန်၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် မုန်းတီးရေးဝါဒ ဖြန့်ရန်၊ သို့မဟုတ် လူထု၏အာရုံကို လွှဲပြောင်းရန် လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးပဋိပက္ခများ ဖန်တီးရန် အချိန်မဟုတ်ပါ။ နိုင်ငံရေးရင့်ကျက်မှု၊ တာဝန်ယူမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသော အဖြေရှာလိုစိတ်ကို ပြသရမည့်အချိန်ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတကာတရားရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ငြင်းပယ်ခြင်း၊ ခြောက်လှန့်ခြင်း သို့မဟုတ် လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးမုန်းတီးမှု လှုံ့ဆော်ခြင်းတို့ဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ဥပဒေနှင့်အညီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်များကို လေးစားခြင်းတို့ဖြင့်သာ ရင်ဆိုင်သင့်သည်။

၁။ လက်တွေ့အခြေအနေကို အသိအမှတ်ပြုပါ – စစ်ရေးအောင်ပွဲတစ်ခုတည်းဖြင့် မြန်မာ့အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်း၍မရပါ

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်မှာ ခြောက်နှစ်နီးပါး ရှိလာပြီဖြစ်သည်။

နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲများ၊ စစ်ဆင်ရေးများနှင့် အဖွဲ့အစည်းအသီးသီး၏ ပြင်ပအကူအညီများ ရှိနေသော်လည်း အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည့် ရေရှည်တည်တံ့သော စစ်ရေးအောင်ပွဲကို မည်သည့်ဘက်ကမျှ မရရှိသေးပါ။

စစ်တပ်တွင် သမားရိုးကျစစ်ရေးစွမ်းရည်များစွာ ရှိနေဆဲဖြစ်သော်လည်း တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအင်အားစုများကလည်း ၎င်း၏အာဏာကို ဆက်လက်စိန်ခေါ်နေကြသည်။

လူသားချင်းစာနာမှု၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ထိခိုက်နစ်နာမှုများမှာ အလွန်ကြီးမားလှသည်။

တစ်ဖက်ကို အနိုင်ယူလိုက်ရုံဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး အလိုအလျောက်ရရှိမည်ဟု မည်သည့်နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မျှ မယူဆသင့်ပါ။ စစ်မြေပြင်တွင် အားသာချက်များစွာ ရရှိခဲ့သော်လည်း အခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၊ ဒေသဆိုင်ရာတော်လှန်ရေးကွန်ရက်များနှင့် နိုင်ငံရေးမကျေနပ်ချက်များ ဆက်လက်တည်ရှိနေနိုင်သည်။

နိုင်ငံရေးပြန်လည်သင့်မြတ်မှုမရှိသော စစ်ရေးအောင်ပွဲသည် နောက်ထပ် မျိုးဆက်တစ်ဆက်အတွက် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးများ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် အဆုံးမရှိသော စစ်ရေးအောင်ပွဲကို လိုက်လံရှာဖွေခြင်းထက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး၍ နိုင်ငံရေးအဖြေရှာခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပိုမိုရေရှည်တည်တံ့သော လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။

မည်သည့်ဘက်က အခြားတစ်ဘက်ကို အရှက်ခွဲဖျက်ဆီးနိုင်မည်ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် မဟုတ်ပါ။ နောက်ထပ်ဒုက္ခဆင်းရဲများကို တားဆီးပြီး လူမျိုးစုအားလုံး လုံခြုံမှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် တန်းတူအခွင့်အရေးများဖြင့် နေထိုင်နိုင်မည့် နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ရပ် တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်သည်။

၂။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လွှတ်ပေးပြီး စစ်မှန်သော အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကို စတင်ပါ

ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးခြင်းကို ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရေးအတွက် အရေးကြီးသော ပထမခြေလှမ်းတစ်ခုအဖြစ် စဉ်းစားသင့်သည်။

သူမ၏ ဆန္ဒနှင့်အညီ မည်သည့်ပုံစံဖြင့် ပါဝင်သည်ဖြစ်စေ သူမ၏ပါဝင်မှုသည် စစ်တပ်၊ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်များ၊ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အခြားသက်ဆိုင်သူများအကြား ဆက်သွယ်ဆွေးနွေးမှုများ စတင်နိုင်ရန် အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်သည်။

သူမအား လွှတ်ပေးခြင်းသည် သီးခြားနိုင်ငံရေးအမူအရာတစ်ခုသာ မဖြစ်သင့်ဘဲ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သင့်သည်။

ထို့အပြင် မြန်မာ့ခေါင်းဆောင်မှုအနေဖြင့် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများမှ ရှေ့ဆက်လိုကြောင်း နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းသို့ အရေးကြီးသော သတင်းစကားတစ်ခု ပေးပို့ရာလည်း ရောက်မည်ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံ၏ပြဿနာများကို လူတစ်ဦးတည်းက ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဟု ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ မြန်မာ့အကျပ်အတည်းသည် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုထက် များစွာကြီးမားပါသည်။

သို့သော် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် သြဇာရှိသော နိုင်ငံရေးပုဂ္ဂိုလ်များကို ဖယ်ထုတ်ထားပါက လုပ်ငန်းစဉ်၏ အားလုံးပါဝင်မှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုတို့ လျော့နည်းသွားမည်ဖြစ်သည်။

၃။ အာဏာဆုံးရှုံးမည်ကို ကြောက်ရွံ့မှုကို နားလည်ပါ – တွန်ဒေါက်တာမဟာသီယာ၏ သင်ခန်းစာ

မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအကြောင်း မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း တွန်ဒေါက်တာမဟာသီယာ မိုဟာမက်အား တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့စဉ်က သူက အာဏာရှင်ခေါင်းဆောင်များ ရင်ဆိုင်ရသော အရေးကြီးသည့် ပြဿနာတစ်ခုကို ရှင်းပြခဲ့ဖူးသည်။

အာဏာရှင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သူများသည် အာဏာစွန့်လွှတ်လိုက်ပါက တရားစွဲခံရခြင်း၊ ထောင်ကျခြင်း သို့မဟုတ် လက်စားချေခံရခြင်းတို့ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် တွန့်ဆုတ်တတ်ကြောင်း သူက သုံးသပ်ခဲ့သည်။

သူက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သမ္မတဟောင်း ဟူစိန်မိုဟာမက် အာရှတ်၊ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတဟောင်း ချွန်းဒူးဝမ်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတဟောင်း ဆူဟာတိုတို့၏ အတွေ့အကြုံများကို ဥပမာပေးခဲ့သည်။

ထိုအတွေ့အကြုံများက စစ်ဘက်နှင့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များသည် အရပ်သားအစိုးရသို့ အာဏာလွှဲပြောင်းခြင်းကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင်အတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုအဖြစ် မြင်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

ဤသည်မှာ ညှိနှိုင်းသူများ နားလည်ထားသင့်သည့် အရေးကြီးသော နိုင်ငံရေးလက်တွေ့အခြေအနေဖြစ်သည်။

ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် အာဏာကို အကန့်အသတ်မရှိ ဆက်လက်ကိုင်စွဲထားရန် သို့မဟုတ် အရှက်ခွဲခံရခြင်း၊ ထောင်ကျခြင်း၊ အသတ်ခံရခြင်းတို့သာ ရွေးချယ်စရာရှိသည်ဟု ယူဆနေပါက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံး ဒုက္ခရောက်နေသည့်တိုင် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုကို ဆက်လက်ရွေးချယ်နိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းသူများသည် တရားမျှတမှုနှင့် နစ်နာသူများ၏အခွင့်အရေးများကို လေးစားစောင့်ထိန်းရင်း မလိုအပ်သော စိုးရိမ်မှုများ လျော့နည်းစေမည့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော လုံခြုံရေးအစီအစဉ်များနှင့် ဥပဒေနှင့်အညီ အာဏာလွှဲပြောင်းရေးနည်းလမ်းများကို ရှာဖွေသင့်သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်သည် ရှေ့ဆက်နိုင်မည့် နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို ဖန်တီးပေးရမည်ဖြစ်သော်လည်း ပြစ်ဒဏ်ကင်းလွတ်ခွင့်ကို အာမခံပေးသည့် သဘောတူညီချက် မဖြစ်သင့်ပါ။

၄။ ဆွန်ဇူး၏ ဉာဏ်ပညာကို အသုံးချပါ – ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော ထွက်ပေါက်တစ်ခု ထားပေးပါ

ရှေးခေတ်တရုတ်စစ်မဟာဗျူဟာပညာရှင် ဆွန်ဇူးက သူ၏ စစ်ပွဲဆိုင်ရာ အနုပညာ (The Art of War) အခန်း ၇ တွင် အောက်ပါအတိုင်း သွန်သင်ထားသည်။

“စစ်တပ်တစ်ခုကို ဝန်းရံထားသည့်အခါ ထွက်ပေါက်တစ်ခု ချန်ထားပါ။ အကျပ်ရိုက်နေသော ရန်သူကို အလွန်အမင်း မဖိနှိပ်ပါနှင့်။”

ဤသဘောတရားသည် စစ်မြေပြင်သာမက နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင်လည်း အသုံးဝင်သည်။

ပြိုင်ဘက်တစ်ဦးက မိမိအတွက် လုံးဝထွက်ပေါက်မရှိတော့ဟု ယူဆပါက ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရန် တွန်းအား ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးအဖြေရှာရာတွင် အဆုံးမရှိသော ခုခံတိုက်ခိုက်မှုများအစား ယုံကြည်စိတ်ချရသော အခြားလမ်းကြောင်းတစ်ခုကို ဖန်တီးပေးသင့်သည်။

သို့သော် ဤသင်ခန်းစာကို ကျူးလွန်သူများအား တာဝန်ခံမှုမှ လွတ်မြောက်ခွင့်ပေးရန် ဆိုလိုသည်ဟု မမှားယွင်းသင့်ပါ။

မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေတွင် ထွက်ပေါက်တစ်ခုထားပေးခြင်းဆိုသည်မှာ ညှိနှိုင်းထားသော နိုင်ငံရေးအကူးအပြောင်း၊ သင့်လျော်သည့်အခါ ဥပဒေနှင့်အညီ အငြိမ်းစားယူရေး၊ ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသော ကိုယ်ရေးလုံခြုံရေးအစီအစဉ်များနှင့် ယခင်တိုက်ခိုက်ရေးသမားများအား ငြိမ်းချမ်းသော အရပ်သားဘဝသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများ ပေးခြင်းဖြစ်သည်။

လူများအား နောက်ဆုံးအချိန်အထိ တိုက်ခိုက်နေခြင်းထက် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရွေးချယ်လိုစေမည့် အကြောင်းပြချက်တစ်ခု ပေးခြင်းဖြစ်သည်။

ရည်ရွယ်ချက်မှာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံး သို့မဟုတ် လူမှုအသိုက်အဝန်းတစ်ခုလုံးကို အရှက်ခွဲရန် မဟုတ်ဘဲ အကြမ်းဖက်မှုသံသရာကို အဆုံးသတ်ရန်ဖြစ်သည်။

၅။ လုံခြုံစိတ်ချရပြီး ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသော ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည့် အငြိမ်းစားယူရေးအစီအစဉ်များကို စဉ်းစားပါ

နိုင်ငံတကာငြိမ်းချမ်းရေးညှိနှိုင်းမှုများတွင် ယခင်ခေါင်းဆောင်များအတွက် လုံခြုံရေးအာမခံချက်များ၊ အငြိမ်းစားယူရေးအစီအစဉ်များ သို့မဟုတ် အခြားနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခွင့်များ ပါဝင်တတ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ညှိနှိုင်းသူများအနေဖြင့်လည်း ထိုသို့သော ဖြစ်နိုင်ခြေများကို စဉ်းစားနိုင်သော်လည်း လက်တွေ့ကျပြီး ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီရမည်ဖြစ်သည်။

ဥပမာအားဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဖမ်းဆီးခြင်း သို့မဟုတ် တရားစွဲဆိုခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေတာဝန်များနှင့် မသက်ဆိုင်သော ယခင်စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များသည် လက်ခံမည့်နိုင်ငံ၏ သဘောတူညီချက်နှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဥပဒေများအရ အခြားနိုင်ငံတွင် အငြိမ်းစားနေထိုင်ရန် လျှောက်ထားနိုင်သည်။

အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ဗြိတိန်၊ ဥရောပနိုင်ငံများ၊ ဩစတြေးလျ၊ တရုတ်နှင့် ဂျပန်တို့ကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော နေရာများအဖြစ်သာ စဉ်းစားနိုင်သည်။ ထိုနိုင်ငံများက လက်ခံရန် သဘောတူပြီးဖြစ်သည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေများနှင့် နိုင်ငံတကာတာဝန်ဝတ္တရားများအရ မိမိတို့ဘာသာ ဆုံးဖြတ်ကြမည်ဖြစ်သည်။

ထို့အတူ ကိုယ်ပိုင်ကြွယ်ဝမှုများကို ကာကွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုပြုချက်မဆို တရားဝင်ရရှိထားသော ပိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် အဂတိလိုက်စားမှု၊ အများပိုင်ပစ္စည်းခိုးယူမှု သို့မဟုတ် ရာဇဝတ်မှုမှရရှိသော ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ခွဲခြားရမည်။

အများပြည်သူပိုင်ငွေများကို လျှို့ဝှက်စွာ လွှဲပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် တရားမဝင်ကြွယ်ဝမှုများကို ဖုံးကွယ်ခြင်း မဖြစ်စေရပါ။

အရေးအကြီးဆုံးမှာ နှစ်နိုင်ငံသဘောတူညီချက် သို့မဟုတ် ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက်တစ်ခုဖြင့် နိုင်ငံတကာတရားရုံးတစ်ခု၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်ကို အလိုအလျောက် ပယ်ဖျက်၍မရသကဲ့သို့ သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာဥပဒေကိုလည်း ကျော်လွှား၍မရပါ။

ဥပမာအားဖြင့် ICC ၏ ရောမစာချုပ်တွင် တရားရုံး၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်အောက်ရှိ ရာဇဝတ်မှုများအတွက် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးသည် မိမိ၏ တရားဝင်ရာထူးအဆင့်အတန်းကြောင့်သာ ရာဇဝတ်မှုတာဝန်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် မရနိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

ထို့ကြောင့် အငြိမ်းစားယူရေးနှင့် လုံခြုံရေးအစီအစဉ်များကို ညှိနှိုင်းရာတွင် ညှိနှိုင်းသူများ၌ ဥပဒေအရ ပေးပိုင်ခွင့်မရှိသော ကင်းလွတ်ခွင့်များကို ကတိပေးခြင်းမရှိစေရန် အထူးဂရုပြုရမည်ဖြစ်သည်။

၆။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အမှန်တရားဖော်ထုတ်ရေး၊ တရားမျှတရေးနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကော်မရှင် တည်ထောင်ရန် စဉ်းစားပါ

မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ အမှန်တရားနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကော်မရှင် (Truth and Reconciliation Commission – TRC) အတွေ့အကြုံကို လေ့လာသင့်သည်။

ထိုကော်မရှင်ကို ၁၉၉၅ ခုနှစ် Promotion of National Unity and Reconciliation Act 34 of 1995 အရ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုလုပ်ငန်းစဉ်သည် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုစနစ် (Apartheid) ကာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကြီးလေးသည့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများအကြောင်း အမှန်တရားဖော်ထုတ်ရန်၊ နစ်နာသူများအား မိမိတို့၏ အတွေ့အကြုံများ ပြောပြခွင့်ပေးရန်၊ နစ်နာကြေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအစီအစဉ်များ အကြံပြုရန်နှင့် အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။

ထိုကော်မရှင်၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အစီအစဉ်များမှာလည်း အခြေအနေသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ လျှောက်ထားသူများသည် သက်ဆိုင်ရာဖြစ်ရပ်များနှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို အပြည့်အဝဖော်ထုတ်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဆက်စပ်သော လုပ်ရပ်များဆိုင်ရာ ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်များကို ပြည့်မီရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။

ရာဇဝတ်မှုအားလုံးအတွက် လူတိုင်းကို အကန့်အသတ်မရှိ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။

မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း မိမိတို့နိုင်ငံ၏ အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီသော လွတ်လပ်ပြီး ယုံကြည်စိတ်ချရသည့် အမှန်တရားဖော်ထုတ်ရေး၊ တရားမျှတရေးနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကော်မရှင်တစ်ရပ် တည်ထောင်ရန် စဉ်းစားသင့်သည်။

ထိုကော်မရှင်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

  • သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းအားလုံး၏ ကြီးလေးသော လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို စုံစမ်းမှတ်တမ်းတင်ရန်။
  • နစ်နာသူများနှင့် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများအား လုံခြုံစိတ်ချစွာ ထွက်ဆိုခွင့်ပေးရန်။
  • ပျောက်ဆုံးနေသူများ၏ အခြေအနေနှင့် နေရပ်လိပ်စာများကို ဖော်ထုတ်ရန်။
  • အကြမ်းဖက်မှုများ၏ ပုံစံများနှင့် တာဝန်ရှိသော အဖွဲ့အစည်းများကို ဖော်ထုတ်ရန်။
  • သင့်လျော်သော တရားစွဲဆိုမှုများနှင့် အခြားတာဝန်ခံမှုနည်းလမ်းများကို အကြံပြုရန်။
  • နစ်နာသူများအတွက် နစ်နာကြေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအစီအစဉ်များ အကြံပြုရန်။
  • နောင်တွင် ထပ်မံချိုးဖောက်မှုများ မဖြစ်ပွားစေရန် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ အကြံပြုရန်။
  • ဆယ်စုနှစ်များစွာ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့သော လူမှုအသိုက်အဝန်းများအကြား ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးကို မြှင့်တင်ရန်။

အရေးကြီးသော ခွဲခြားချက်တစ်ခုကို ထိန်းသိမ်းရမည်။ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးဆိုသည်မှာ အတိတ်ကို မေ့ပစ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ နစ်နာသူများအား ခွင့်လွှတ်ရန် အတင်းအကျပ် ဖိအားပေး၍လည်း မရပါ။

နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုကြီးများကို သက်ဆိုင်ရာ ပြည်တွင်း၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေများနှင့်အညီ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရမည်။ ပြည်တွင်းအမှန်တရားဖော်ထုတ်ရေးကော်မရှင်တစ်ခုဖြင့် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တရားစွဲဆိုမှုများကို အလိုအလျောက် ပယ်ဖျက်၍မရပါ။

တရားမျှတမှုနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးသည် ဆန့်ကျင်ဘက်အရာများအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ အပြန်အလှန် အားဖြည့်ပေးနိုင်သော လုပ်ငန်းစဉ်များအဖြစ် ရှိသင့်သည်။

၇။ နစ်နာသူများအတွက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော နစ်နာကြေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးများ ပေးအပ်ပါ

နိုင်ငံရေးပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးတစ်ခုတည်းဖြင့် မလုံလောက်ပါ။

လူသန်းပေါင်းများစွာသည် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ၊ နေရပ်စွန့်ခွာရမှုများ၊ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများ၊ မတရားဖမ်းဆီးမှုများ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် စီးပွားရေးကျဆင်းမှုများကြောင့် ဒုက္ခရောက်ခဲ့ကြရသည်။

ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် လက်တွေ့ကျသော အစီအစဉ်များဖြင့် ၎င်းတို့၏ နစ်နာမှုများကို အသိအမှတ်ပြုရမည်။

နစ်နာကြေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအစီအစဉ်များတွင် အောက်ပါသူများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်။

  • အသတ်ခံရသူများနှင့် ပျောက်ဆုံးနေသူများ၏ မိသားစုများ။
  • ဒဏ်ရာရရှိသော အရပ်သားများနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများ။
  • ယခင်နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ။
  • ပြည်တွင်းနေရပ်စွန့်ခွာ တိမ်းရှောင်သူများ (IDPs)။
  • ဒုက္ခသည်များနှင့် လုံခြုံစွာ၊ မိမိဆန္ဒအလျောက် ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ ပြန်လည်နေထိုင်လိုသော နေရပ်စွန့်ခွာအသိုက်အဝန်းများ။
  • အိမ်၊ မြေယာ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းများ ဆုံးရှုံးခဲ့သူများ။
  • လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ကျားမအခြေပြု အကြမ်းဖက်မှုများမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများ။
  • ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများ၊ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသော လူမှုအသိုက်အဝန်းများ။

ဖြစ်နိုင်သော ရန်ပုံငွေရင်းမြစ်များမှာ –

၁။ အနာဂတ်အစိုးရ၏ ဘတ်ဂျက်နှင့် သီးခြားအမျိုးသားနစ်နာကြေးရန်ပုံငွေ။

၂။ ဥပဒေနှင့်အညီ စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ပြီး အဂတိလိုက်စားမှု သို့မဟုတ် အခြားတရားမဝင်နည်းလမ်းများဖြင့် ရရှိထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သော ပိုင်ဆိုင်မှုများ ပြန်လည်ရယူခြင်း။

၃။ ဥပဒေအရ တာဝန်ရှိကြောင်း သတ်မှတ်နိုင်သော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ထည့်ဝင်မှုများ။

၄။ နိုင်ငံတကာပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအကူအညီနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးမိတ်ဖက်များ။

၅။ နိုင်ငံတကာအလှူရှင်များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုအဖွဲ့အစည်းများ၏ ဆန္ဒအလျောက် ထည့်ဝင်မှုများ။

နစ်နာကြေးပေးအပ်မှုများသည် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိပြီး လွတ်လပ်သောအဖွဲ့အစည်းက စီမံခန့်ခွဲကာ မျှတသော သတ်မှတ်ချက်များအပေါ် အခြေခံရမည်။

လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ နိုင်ငံရေးခံယူချက် သို့မဟုတ် နေထိုင်ရာဒေသအပေါ် မူတည်၍ ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း မပြုရပါ။

၈။ လုံခြုံရေးကဏ္ဍကို အလုံးစုံ ပြုပြင်ပြောင်းလဲပါ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကူးအပြောင်းကာလတွင် အခက်ခဲဆုံး စိန်ခေါ်မှုများထဲမှ တစ်ခုမှာ အနာဂတ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များနှင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်း လှုပ်ရှားနေသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၏ အနာဂတ်ဖြစ်သည်။

ရေရှည်တည်တံ့သော သဘောတူညီချက်တစ်ခုသည် သက်ဆိုင်သူအားလုံး၏ တရားဝင်လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ရမည်။

အနာဂတ်လုံခြုံရေးစနစ်ကို အောက်ပါအဖွဲ့အစည်းများ ပါဝင်သော အားလုံးပါဝင်သည့် ညှိနှိုင်းမှုများမှတစ်ဆင့် ဖော်ဆောင်သင့်သည်။

  • တပ်မတော်။
  • တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ (EROs)။
  • ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (PDFs)။
  • အခြားလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ။
  • သက်ဆိုင်ရာ အရပ်သားနိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်များ။

ရေရှည်ရည်မှန်းချက်မှာ အရပ်သားဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်မှုအောက်တွင် တာဝန်ခံမှုရှိပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးကို ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ပရော်ဖက်ရှင်နယ် လုံခြုံရေးကဏ္ဍတစ်ရပ် တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်သည်။

ဖြစ်နိုင်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများတွင် –

  • ပရော်ဖက်ရှင်နယ် သင်တန်းများနှင့် အရည်အချင်းအပေါ် အခြေခံသော ရာထူးတိုးမြှင့်ရေး။
  • အရပ်သားကြီးကြပ်မှုနှင့် လွှတ်တော်၏ တာဝန်ခံမှု။
  • လူ့အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံတကာလူသားချင်းစာနာမှုဥပဒေ သင်ကြားပေးရေး။
  • ချိုးဖောက်မှုများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနိုင်သည့် လွတ်လပ်သော ယန္တရားများ။
  • ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုဆောင်းရေးနှင့် အငြိမ်းစားယူရေးစနစ်။
  • လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေး၊ တပ်ဖွဲ့ဖျက်သိမ်းရေးနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးအစီအစဉ်များ (DDR)။
  • အရည်အချင်းပြည့်မီသော ယခင်တိုက်ခိုက်ရေးသမားများအတွက် စနစ်တကျ ပေါင်းစည်းရေး သို့မဟုတ် အခြားအရပ်သားအလုပ်အကိုင် လမ်းကြောင်းများ။

မည်သည့်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းမျှ ဥပဒေပြင်ပတွင် အကန့်အသတ်မရှိ လှုပ်ရှားခွင့် မရှိသင့်ပါ။

ထို့အတူ အဖွဲ့အစည်းအားလုံးကို လက်ရှိစစ်တပ်အတွင်းသို့ အခြေခံကျသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ ရိုးရိုးပေါင်းစည်းလိုက်ခြင်းသည်လည်း မဖြစ်သင့်ပါ။

၉။ အားလုံးပါဝင်သော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပြည်ထောင်စု တည်ထောင်ပါ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်သည် နိုင်ငံရေးတန်းတူညီမျှမှု၊ စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်စနစ်နှင့် ထူးခြားလှသော လူမျိုးစု၊ ဘာသာရေးကွဲပြားမှုများကို လေးစားမှုအပေါ် အခြေခံရမည်။

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်တွင် အောက်ပါမူများ ပါဝင်သင့်သည်။

က။ စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ

တိုင်းရင်းသားပြည်နယ်များနှင့် တိုင်းဒေသကြီးများအတွက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အာဏာခွဲဝေမှုနှင့် နိုင်ငံရေးပါဝင်ခွင့်များ။

ခ။ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး

လွတ်လပ်သောတရားရုံးများ၊ တာဝန်ခံမှုရှိသော အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဥပဒေကို တန်းတူညီမျှ ကျင့်သုံးမှုနှင့် မတရားဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်းမှ ကာကွယ်မှု။

ဂ။ နိုင်ငံသားတန်းတူညီမျှမှု

နိုင်ငံသားအားလုံးသည် လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ ဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဇာတိအပေါ် အခြေခံ၍ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုမရှိဘဲ အခြေခံအခွင့်အရေးများကို တန်းတူခံစားခွင့်ရှိရမည်။

ဃ။ လူမျိုးစုနှင့် ဘာသာရေးလူနည်းစုများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး

ရိုဟင်ဂျာ၊ ကမန်၊ ပသီ၊ မြေဒူးနှင့် အခြားမွတ်စလင်အသိုက်အဝန်းများအပါအဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်၊ ဟိန္ဒူနှင့် အခြားဘာသာဝင်အသိုက်အဝန်းများအားလုံးကို ဥပဒေအောက်တွင် ကာကွယ်ပေးရမည်။

ရိုဟင်ဂျာပြဿနာကို လူ့အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော လုပ်ငန်းစဉ်ဖြင့် ဖြေရှင်းရမည်။ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်အညီ ဖြေရှင်းပြီး ဒုက္ခသည်များအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရသော၊ မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြန်လာနိုင်သော ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည့် လမ်းကြောင်းကို ဖန်တီးပေးရမည်။

င။ ဘာသာရေးနှင့် ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု လွတ်လပ်ခွင့်

ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းများကို အခြားလူမှုအသိုက်အဝန်းများအပေါ် မုန်းတီးမှု၊ အကြမ်းဖက်မှု လှုံ့ဆော်ခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းအတွက် အသုံးမချသင့်ပါ။

စ။ အရည်အချင်းကို အခြေခံသော စနစ်နှင့် အခွင့်အလမ်းတန်းတူညီမျှမှု

အစိုးရရာထူးခန့်အပ်မှု၊ ပညာရေး၊ စစ်ဘက်စုဆောင်းရေးနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတိုးတက်ရေးတို့ကို အရည်အချင်း၊ ပညာအရည်အချင်းနှင့် မျှတသောလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအပေါ် အခြေခံရမည်။ ကိုယ်ရေးဆက်နွယ်မှု၊ ဘာသာရေးအမှတ်အသား သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးသစ္စာခံမှုတို့အပေါ် မူတည်၍ မဖြစ်သင့်ပါ။

ဆ။ မျှတသော နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး

မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အာဆီယံ၊ အမေရိကန်၊ ရုရှား၊ ဂျပန်၊ ဥရောပသမဂ္ဂနှင့် အခြားမိတ်ဖက်နိုင်ငံများနှင့် အပြုသဘောဆောင်သော ဆက်ဆံရေးများ ထားရှိသင့်သည်။

နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒသည် နိုင်ငံ၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်ရင်း ပြင်ပအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းအပေါ် အလွန်အကျွံ မှီခိုမှုကို ရှောင်ရှားရမည်။

၁၀။ ဘာသာရေးမုန်းတီးမှုနှင့် လူမျိုးရေးလှုံ့ဆော်မှုများကို ရပ်တန့်ပါ

ယခုအရေးကြီးသောကာလတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးများ၊ မွတ်စလင်ဘာသာရေးပညာရှင်များ၊ ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်များ၊ ဟိန္ဒူကိုယ်စားလှယ်များ၊ လူမှုအသိုက်အဝန်းအကြီးအကဲများနှင့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများတွင် အထူးအရေးကြီးသော တာဝန်ရှိသည်။

ဘာသာရေးသွန်သင်ချက်များသည် ကရုဏာ၊ တရားမျှတမှု၊ သည်းခံမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးကို မြှင့်တင်ပေးသင့်သည်။

မည်သည့်ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းမျှ အခြားအသိုက်အဝန်းတစ်ခုအပေါ် မုန်းတီးမှုလှုံ့ဆော်ရန် နေရာတစ်ခု မဖြစ်သင့်ပါ။

အာဏာပိုင်များသည် လူမှုအသိုက်အဝန်းအားလုံးကို တန်းတူကာကွယ်ပေးပြီး မုန်းတီးမှုလှုံ့ဆော်ခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်မှုများကို ဘက်မလိုက်ဘဲ စုံစမ်းစစ်ဆေးသင့်သည်။

ရိုဟင်ဂျာများ၏ ဒုက္ခဆင်းရဲများကို သာမန်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအပေါ် ရန်လိုမှုဖြစ်စေရန် အသုံးမချသင့်သကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာအသိုက်အဝန်းများ၏ ဒုက္ခဆင်းရဲများကိုလည်း မွတ်စလင်များ သို့မဟုတ် အခြားလူနည်းစုများအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံရန် အကြောင်းပြချက်အဖြစ် အသုံးမချသင့်ပါ။

အုပ်စုလိုက် အပြစ်ပုံချခြင်းသည် မတရားသကဲ့သို့ အန္တရာယ်လည်း ကြီးမားသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တာဝန်သိသော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်မှုများ လိုအပ်နေသည်။ ဘာသာရေးအမျိုးသားရေးအစွန်းရောက်မှုများ မလိုအပ်ပါ။

၁၁။ အားလုံးပါဝင်သော ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်အတွက် နိုင်ငံတကာအကူအညီ ရယူပါ

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပြည်တွင်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့တည်း သို့မဟုတ် ပြည်ပအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းက ထိန်းချုပ်ထားခြင်း မဖြစ်သင့်ပါ။

ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဆီယံ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် အခြားသက်ဆိုင်ရာ မိတ်ဖက်နိုင်ငံများသည် အားလုံးပါဝင်ပြီး စနစ်တကျဖွဲ့စည်းထားသော ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများကို ကူညီပံ့ပိုးနိုင်သည်။

နိုင်ငံတကာပါဝင်ကူညီမှုတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

  • ဘက်မလိုက်သော ကြားဝင်ညှိနှိုင်းမှု။
  • အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များကို နိုင်ငံတကာမှ စောင့်ကြည့်ခြင်း။
  • လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများနှင့် ဝင်ရောက်ကူညီခွင့်။
  • ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများအတွက် နည်းပညာအကူအညီ။
  • ဒုက္ခသည်များ ပြန်လည်နေရာချထားရေးနှင့် လူမှုအသိုက်အဝန်းအတွင်း ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး အကူအညီ။
  • ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးနှင့် စီးပွားရေးပြန်လည်ထူထောင်ရေး အကူအညီ။
  • သင့်လျော်သော နိုင်ငံတကာတရားမျှတမှု လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး။

ကုလသမဂ္ဂနှင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများသည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၊ အမျိုးသမီးများ၊ ဘာသာရေးလူနည်းစုများနှင့် နေရပ်စွန့်ခွာသူများအပါအဝင် အရေးပါသော သက်ဆိုင်သူအားလုံး၏ အသံများ ပါဝင်နိုင်စေရန် ကူညီသင့်သည်။

ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်၏ အကျိုးဆက်များကို ခံစားရမည့်သူများကို ချန်လှပ်ထားပါက မည်သည့်သဘောတူညီချက်မျှ ရေရှည်တည်တံ့နိုင်မည်မဟုတ်ပါ။

၁၂။ လက်တွေ့ကျသော လမ်းပြမြေပုံ – Five Cs

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်ကို အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေသော အခြေခံမူငါးချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။

၁။ Ceasefire – အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး။ လက်နက်ကိုင်ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများ လျှော့ချပြီး အရပ်သားများကို ကာကွယ်ရန်။

၂။ Conciliation – ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး။ ဆွေးနွေးမှုများ၊ ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ စတင်ရန်။

၃။ Consensus – သဘောတူညီမှု။ အရေးပါသော သက်ဆိုင်သူအားလုံး ပါဝင်သော နိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက်တစ်ခု ရရှိရန် ညှိနှိုင်းရန်။

၄။ Constitution – ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ။ စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေစနစ် တည်ဆောက်ရန်။

၅။ Confidence – ယုံကြည်မှု။ တရားမျှတမှု၊ တာဝန်ခံမှု၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုနှင့် နိုင်ငံတကာအကူအညီဖြင့် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရန်။

ဤအခြေခံမူငါးချက်ကို သဘောတူညီထားသော စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ်ရေးယန္တရားများဖြင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်း အကောင်အထည်ဖော်သင့်သည်။

နိဂုံး – နောက်ထပ်စစ်ပွဲမျိုးဆက်တစ်ဆက်ကို မရွေးချယ်ဘဲ အနာဂတ်ကို ရွေးချယ်ကြပါစို့

မြန်မာနိုင်ငံသည် အသက်ပေါင်းများစွာ၊ ပညာသင်ယူခွင့်ရရှိမည့် မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာနှင့် စီးပွားရေးအလားအလာများစွာကို ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ ပြည်တွင်းစစ်၊ လက်စားချေမှုနှင့် လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးရန်လိုမှုများကို မြန်မာနိုင်ငံက မခံနိုင်တော့ပါ။

စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် အာဏာကို အကန့်အသတ်မရှိ ဆက်လက်ကိုင်စွဲထားခြင်းသည် ရေရှည်တည်တံ့သော အမျိုးသားရေးမဟာဗျူဟာ မဟုတ်ကြောင်း နားလည်သင့်သည်။

အတိုက်အခံအင်အားစုများအနေဖြင့်လည်း တရားမျှတမှုနှင့် အခြေခံအခွင့်အရေးများကို စွန့်လွှတ်ခြင်းမရှိဘဲ လူမှုအသိုက်အဝန်းအားလုံး၏ တရားဝင်စိုးရိမ်မှုများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်သော နိုင်ငံရေးနှင့် လုံခြုံရေးအစီအစဉ်တစ်ခု လိုအပ်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုသင့်သည်။

နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအနေဖြင့်လည်း တာဝန်ခံမှု၊ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး၊ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော သဘောတူညီချက်တစ်ခုကို ကူညီပံ့ပိုးသင့်သည်။

ICJ စီရင်ချက်ကို လေးလေးနက်နက်နှင့် လေးစားစွာ ရင်ဆိုင်သင့်သည်။ မည်သို့ပင် ဆုံးဖြတ်သည်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းအပေါ် ရန်လိုမှု သို့မဟုတ် မိမိနိုင်ငံသားများအပေါ် မုန်းတီးမှုများဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်း မပြုသင့်ပါ။

ICC လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် အခြားဥပဒေရေးရာအမှုများကိုလည်း ဥပဒေနှင့်အညီ တာဝန်သိစွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရမည်။

မြန်မာ့ခေါင်းဆောင်များ ရင်ဆိုင်နေရသည့် ရွေးချယ်မှုသည် အောင်ပွဲနှင့် အရှုံးကြားတွင်သာ မဟုတ်ပါ။ ဖျက်ဆီးမှုများပြားသော ပဋိပက္ခကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်လား၊ သို့မဟုတ် လူမှုအသိုက်အဝန်းတိုင်း ငြိမ်းချမ်းမှု၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် တန်းတူညီမျှမှုဖြင့် နေထိုင်နိုင်မည့် အနာဂတ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်မည်လား ဆိုသည့် ရွေးချယ်မှုဖြစ်သည်။

ဆွန်ဇူး၏ ရှေးဟောင်းဉာဏ်ပညာကလည်း သတိပေးထားသည်။ ပြေလည်မှုရရှိနိုင်သည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ကျန်ရှိနေသေးပါက အကျပ်အတည်းရောက်နေသူကို လုံးဝထောင့်ပိတ်မိအောင် မတွန်းပို့သင့်ပါ။

ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လမ်းဖွင့်ပေးကြပါစို့။ သို့သော် တရားမျှတမှုကို ဘယ်တော့မျှ လက်မလွှတ်ကြပါစို့။

အားလုံးအတွက် တန်းတူအခွင့်အရေး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများအတွက် ထပ်ဆောင်းကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုများ။

မတူကွဲပြားမှုများအတွင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှု။

တရားမျှတမှုနှင့်အတူ ငြိမ်းချမ်းရေး။ တာဝန်ခံမှုနှင့်အတူ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး။ နိုင်ငံသားတန်းတူညီမျှမှုနှင့်အတူ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ။

Share This Post

More From Author

Myanmar at a Crossroads: Face the ICJ Reality, Reject Islamophobia and Choose National Reconciliation

Myanmar After the ICJ Judgment: Choosing Dialogue, Justice and National Reconciliation Over Confrontation