By Combining the Views of Aung Tin and Yar Za Than

Recent discussions among supporters of Myanmar’s military have once again focused heavily on China. Nationalist rhetoric and calls to confront perceived Chinese encroachment have resurfaced, while some voices have sought to frame current tensions as a looming “foreign invasion” that requires citizens to rally behind compulsory military service.

Yet beneath these emotional appeals lies a far more important question:

Who is actually responsible for Myanmar’s current vulnerability?

Many of those now speaking loudly about defending Myanmar from Chinese influence deliberately avoid addressing the root cause of the problem. They speak about China, but remain silent about the institutions and leaders whose actions have allowed foreign influence to deepen in the first place.

China undoubtedly pursues its own interests. Many Myanmar citizens feel that Beijing has exploited Myanmar economically, interfered politically, and shown insufficient respect for the country’s sovereignty. These concerns are real and deserve discussion.

However, placing all the blame on China ignores an uncomfortable reality: Myanmar’s own governments and military leaders created the conditions that made such influence possible.

As the Burmese saying goes, flies gather where there is decay. Before blaming the flies, one must first clean up the rot.

The Failure of the State

If the military authorities claim legitimacy as Myanmar’s government, then they must also accept responsibility for protecting national territory, sovereignty, and national interests.

Who is supposed to respond when Myanmar land is lost?

Who is responsible when foreign powers gain excessive leverage?

Who should defend the nation’s sovereignty?

If responsibility belongs to the entire population, then why does the military insist on monopolizing power while asking ordinary citizens to solve the consequences of its failures?

For decades, the Myanmar military has justified its political dominance by portraying itself as the guardian of the nation, the race, and religion. Yet today many citizens see a military that cannot effectively protect the country, cannot unite the people, and increasingly relies on coercion to force military recruitment.

The irony is impossible to ignore.

An institution that once claimed to protect the people now finds itself dependent upon compulsory conscription because so few are willing to volunteer.

An Uncomfortable Truth About Public Support

The military’s standing among ordinary citizens has deteriorated dramatically.

The situation has become so severe that even in the midst of an ongoing civil war, voluntary recruitment has struggled. Critics point to this reality as evidence that public confidence in the armed forces has collapsed.

If military leaders truly wish to understand the country’s condition, they must first acknowledge this fact.

Many of the same voices now demanding patriotic resistance against China are unable to explain why citizens would willingly join an institution they no longer trust.

After all, opposition to Chinese influence and support for military rule are not the same thing.

Most Burmese people dislike foreign interference in their country’s affairs. Yet disliking foreign interference does not automatically translate into support for military conscription or military leadership.

These are entirely different issues.

China’s Power and Myanmar’s Weakness

Some commentators have begun speaking as though Myanmar could simply confront China through nationalist sentiment alone.

Such thinking ignores geopolitical reality.

China today is one of the world’s most powerful nations. Even the United States views China as its principal strategic competitor. By contrast, Myanmar remains weakened by years of political instability, economic decline, armed conflict, and mass migration.

Many Myanmar citizens have been forced to seek opportunities abroad because conditions at home have become increasingly difficult.

Against this backdrop, emotional declarations about standing up to China often sound detached from reality.

China does not necessarily need to directly invade Myanmar to exert influence.

As some observers point out, Beijing possesses enough economic, political, and diplomatic leverage that overt military intervention would be unnecessary and unnecessarily costly for its international reputation.

The Legacy of Dependence

Critics further note that Myanmar’s military leaders have long maintained close relations with Beijing.

When anti-China protests emerged in the past, restrictions frequently came not from revolutionary organizations but from the authorities themselves.

Likewise, whenever Chinese leaders summoned Myanmar’s military leadership for discussions, senior commanders were generally quick to comply.

This long history makes current nationalist rhetoric appear selective and inconsistent.

If the military leadership itself has been unwilling or unable to challenge Chinese influence over many decades, what reason is there to believe that forcing young people into military service will suddenly change that reality?

The problem, critics argue, is not a shortage of soldiers.

The problem is a shortage of independent national leadership.

Remembering Operation 1027

Supporters of the military often invoke threats from abroad while overlooking recent events at home.

Operation 1027 demonstrated how rapidly military control could collapse in parts of the country under coordinated pressure from resistance and ethnic armed organizations.

For some observers, that campaign serves as a stark reminder that Myanmar’s immediate challenges are domestic rather than external.

They argue that China does not need to tarnish its image through direct intervention. Myanmar’s internal divisions have already created vulnerabilities that outside powers can exploit without firing a single shot.

A Different Path Forward

Ultimately, the debate is not really about whether China acts in its own interests. Like every major power, it does.

The deeper issue is whether Myanmar can build a government confident enough, legitimate enough, and independent enough to defend national interests without becoming dependent on stronger countries.

Many citizens genuinely resent external interference. That feeling is understandable.

But transforming that anger into ethnic nationalism or military recruitment campaigns will not solve the underlying problem.

Myanmar’s future will not be secured by slogans about foreign threats.

It will be secured only when the country develops leaders and institutions capable of earning the trust of their own people first.

Until then, calls to confront China while ignoring the failures of those who govern Myanmar amount to little more than political theatre.

---

Editor’s Note: This translation and synthesis preserves the core arguments made by both authors while consolidating overlapping points into a single coherent English-language article suitable for publication and broader international readership.

U Aung Tin

တရုတ်က နာမည်ပျက်ခံစရာ မလိုဘူး။

၁၀၂၇တွေ တန်းစီလွှတ်ပြီး နေပြည်တော်ကို ၂၄နာရီအတွင်း သိမ်းလို့ရတယ်။

၁၉၆၂အာဏာသိမ်းပြီး ဆိုရှယ်လစ်စီးပွါးရေးစနစ်လုပ်လို့ တိုင်းပြည်စီးပွါးပျက်သွားတယ်။ အာရုံလွှဲဖို့ ဗိုလ်နေဝင်းလက်ထက်မှာ တရုတ်က ဆင်းရဲအားနည်းနေတဲ့အတွက် တရုတ်ဗမာအရေးအခင်းဖန်တီး၊ လူထုကိုအာရုံလွှဲပြီး တရုတ်တွေကို သူရဲကောင်းလုပ် သတ်ရဲခဲ့တပါ။ အခု စိတ်ကူးမယဉ်ကြနဲ့။

၂၁ရာစုက တရုတ်ရာစုဖြစ်တယ်။

တရုတ်ကို ကမ္ဘာ့ထိပ်သီး အမေရိကန်ကတောင် လန့်နေရပြီး ငမွဲ ငသတ် စားစရာ နေရာမရှိလို့ ကိုယ့်ပြည်သူတွေတောင် နိုင်ငံတကာထွက်ပြေး ကျွန်ခံနေရတဲ့ မြန်မာက ကိုယ့်ဖင်ကချေးတောင် ပြောင်အောင်မသုတ်နိုင်သေးပဲ တရုတ်ကို ဘယ်လိုရင်ဆိုင်မလဲ။

မြန်မာ့တပ်မတော်က ပြည်သူကြားမှာ ဘယ်လောက်တောင် ရုပ်ပျက်ဆင်းပျက် ဖြစ်သွားပြီလဲဆိုရင် တရုတ်ကျူးကျော်ရန်ကို ကာကွယ်ဖို့ အသာထား၊ ပြည်တွင်းစစ် ကိုယ့်နိုင်ငံသားချင်း စစ်ပွဲမှာ မိမိဆန္ဒအရ စစ်မှုထမ်းဖို့ခေါ်ကြည့်။ တစ်ယောက်တောင် မလာဘူး။

တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်တွေ အခြေအနေမှန်ကို သိဖို့လိုတယ်။

တရုတ်မတရားအမြတ်ထုတ်နေတာ၊ မြန်မာ့မြေကို ကျူးကျော်နေတာ၊ မြန်မာ့အချုပ်အခြာအာဏာကို စော်ကားနေတာ မှန်တယ်။

တရုတ်ထက် ကိုယ့်အစိုးရတွေက ပိုမကောင်းလို့ အခုလိုဖြစ်နေရတာပါ။ အညှီရှိလို့ ယင်အုံတာဖြစ်လို့ ယင်ကိုအပြစ်မတင်ခင် ကိုယ့်ထဲက အညှီအဟောက်တွေကို အရင်သန့်ရှင်းရေးလုပ်အုံး။

သိပ်ဖင်မကျယ်ကြနဲ့။

၁၀၂၇ကို မှတ်မိလား။

တရုတ်က နာမည်ပျက်ခံပြီး ဝင်တိုက်စရာ မလိုဘူး။

၁၀၂၇တွေ တန်းစီလွှတ်လိုက်ပြီး နေပြည်တော်ကို ၂၄နာရီအတွင်း သိမ်းလို့ရတယ်။

(ပို့စ်ကိုကြိုက်ပါတယ်။ တချို့ဖင်ကျယ်မင့်တွေကို တုန့်ပြန်တာပါ။)

ရာ ဇသံ

လတ်တလော တပ်ထောက်ခံတွေရဲ့ကြားထဲမှာတရုတ်နဲ့ပတ်သတ်ပြီး တစ်ခေတ်ထလာခဲ့ကြပြန်ပါပြီ။

တရုတ်လော်ဘီမကလည်း တော်လှန်ရေးဘက်ကိုဦးလှည့်မလာပဲ

တပ်ထောက်ခံတွေကိုသာ”အစွန်းရောက် စိမ်းပိန်း”တွေလို့ ပြောဆိုတာမျိုးတွေလည်းရှိလာနေခဲ့ရပါတယ်။

ဒါက သာမန်ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့

တရုတ်ကိုတပ်ထောက်ခံတွေမုန်းတီးလာပြီး တရုတ်ကြောက်အစိုးရကိုလည်း ဖိတွန်းလာခဲ့ကြလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ အနေအထားမျိုးတော့မဟုတ်ရပါဘူး။

“ပြည်ပကျူးကျော်စစ်”ဆိုတဲ့ပုံစံမျိုးနဲ့ စစ်မှု့ထမ်းကြဖို့ကို လှုံ့ဆော်လာခဲ့ကြတာမျိုးတွေသာဖြစ်ကြပါတယ်။

MNDAAက မြို့အဝင်မုဒ်ဦးကိုတရုတ်စာတမ်းပြောင်းချိတ်လိုက်တာမျိုးကအစ

မခံချမခံသာအနေအထားတွေနဲ့ ပြောဆိုနေခဲ့ကြပေမယ့်

တကယ့်တကယ်တမ်းမှာတော့

(အခုကိစ္စကြီးတစ်ခုလုံးမှာ) တာဝန်ရှိတာက

“ဘယ်သူ”

“ဘယ်အဖွဲ့အစည်း”ဆိုတဲ့အချက်ကိုရှောင်ဖယ်ပြီး လိုရာဆွဲပြောနေခဲ့ကြတဲ့ပုံစံမျိုးတွေပါ။

အာဏာသိမ်းအစိုးရကို တရားဝင်အစိုးရတစ်ရပ်ပါလို့သတ်မှတ်ထားခဲ့ကြတယ်ဆိုရင်

တရုတ်က မြေခိုးသွားတာတွေကအစ ဘယ်သူတွေမှာတာဝန်ရှိလို့

ဘယ်သူတွေကရှေ့ထွက်ပြီး ဖြေရှင်းကြရမှာပါလဲ.?

တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ တာဝန်ရှိကြပါတယ်ဆိုရင်တော့

စစ်တပ်ကြီးက ဘေးသာဖယ်ပေးနေလိုက်ကြပါ။

ပြည်သူတွေက ဖြေရှင်းကြပါလိမ့်မယ်။

တိုင်းပြည်နဲ့လူမျိုးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါမယ်ဆိုတဲ့စစ်တပ်ကြီးက

တိုင်းပြည်ကိုလည်း မကာကွယ်နိုင်

လူမျိုးကိုလည်း မကာကွယ်နိုင်ပါပဲ

ပြည်သူတွေကိုအတင်းအဓမ္မ စစ်မှု့ထမ်းခိုင်းနေခဲ့ကြပါတယ်ဆိုကတည်းကိုက

ပြည်သူတွေက သူတို့ကိုပြန်ပြီးကာကွယ်ပေးကြရမယ့်ပုံစံသက်ရောက်နေခဲ့ရတာကလည်း အမှန်ပါပဲ။

ဒီတော့ နေရာချင်းသာချိန်းလိုက်ကြပါ။

အားလုံးက သူ့အလိုလိုအဆင်ပြေသွားကြရမယ်မဟုတ်ပါလား.?

တိုင်းပြည်ကို ကာကွယ်နေတာလည်းမဟုတ်

လူမျိုးကို ကာကွယ်နေတာလည်းမဟုတ်

အမျိုး၊ဘာသာ၊သာသနာကိုစောင့်ရှောက်နေခဲ့ကြတာလည်း မဟုတ်ပါပဲ

လက်တစ်ဆုပ်စာလူတစ်စုရဲ့ အကျိုးစီးပွားတွေနဲ့အာဏာတည်မြဲရေးအတွက်ကိုသာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးပြီး

ပြည်သူကို/ပြည်သူလို့မထင်တတ်ကြတဲ့စစ်တပ်ကြီးထဲကို

(ဘယ်လိုဂျင်းတွေပဲထည့်နေကြပါစေ)

ဝင်ချင်တဲ့သူတစ်ယောက်မှမရှိတာကလည်း ပကတိအမှန်တရားပဲဖြစ်ပါတယ်။

ဒီတော့ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ကြလွန်းလို့ပါဆိုရင်လည်း ကိုယ်တိုင်သာစစ်ထဲဝင်လိုက်ကြပြီး ရှမ်းမြောက်ကိုသွားပြန်တိုက်လိုက်ကြပါ။

တရုတ်ကိုဖင်ပေးပေါင်းနေခဲ့တာက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းတွေမဟုတ်ကြသလို

တရုတ်ကဆင့်ခေါ်လိုက်တိုင်းမှာ အမြှီးတနှံ့နှံ့(အူယားဖားယား)လျှာနဲ့ပြေးလျှက်ပေးနေခဲ့တာဟာ

မြန်မာ့တပ်မတော်ကြီးက စစ်ခေါင်းဆောင်ကြီးတွေကိုယ်တိုင်ပါပဲ။

တရုတ်ကို ဆန္နပြကြတုန်းကလည်း

“မပြနဲ့”လို့တားမြစ်လိုက်တာဟာ တော်လှန်ရေးဘက်ကလား/တပ်မတော်ကပါလား.?

ဘယ်ပြည်သူကမှ ကိုယ့်နိုင်ငံအရေးကိုပြည်ပကဝင်ရောက်စွက်ဖက်တာကိုမကြိုက်နှစ်သက်ကြပါဘူး။

သို့သော်လည်း

တရုတ်ကိုမကြိုက်တာကြောင့်နဲ့ပဲ စစ်ပ်ထဲကိုဝင်ကြရမယ်ဆိုတာကြီးကတော့တခြားစီပါ။

စစ်တပ်ရဲ့ခေါင်ချုပ်တွေကိုယ်တိုင်က တရုတ်ကိုမလွန်ဆန်နိုင်ရဲကြပါပဲ

ပြည်သူတွေကစစ်ထဲဝင်လိုက်ကြတော့ရော ဘာတွေများထူးသွားခဲ့ရမှာပါတဲ့လဲ.?

လက်ရှိမှာလည်း ရှမ်းမြောက်တစ်ခုလုံးကိုတရုတ်လက်ကို”ဝ”ကွက်အပ်နှံလိုက်ကြရတဲ့အနေအထားပဲဖြစ်သလို

ပြန်တိုက်ယူဖို့ဆိုတာ ဝေလာဝေး

တရုတ်ပြည်ဖက်ကိုတောင် ခြေဆင်းပြီးအိပ်ရဲနေမယ်မထင်မိပါဘူး။

ခေတ်အဆက်ဆက်က စစ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့အကျိုးစီးပွားပိုင်ဆိုင်မှု့တွေအပါအဝင်

လူသိမခံနိုင်ကြတဲ့ လျို့ဝှက်ချက်မျိုးတွေကအစ

တရုတ်က အကုန်သိရှိနေခဲ့ကြပုံရတာကြောင့် အခုလိုမျိုးပြန်မလှန်‌ရဲကြတာပါ။

မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ရဲဝင်းဦးမှမဟုတ်ပဲ

နောက်ထပ် ဘယ်စစ်ခေါင်းဆောင်တွေပဲ တက်လာ၊တက်လာ

တရုတ်ကို မော်မကြည့်ရဲကြတာကလည်းအသေအချာပဲဖြစ်လို့

“တရုတ်ကဘာဖြစ်တယ်၊ညာဖြစ်တယ်”တွေနဲ့ ဖင်ကုန်းအော်နေကြလို့လဲ

ဖင်ပြဲသွားရုံအပြင် ဘာမှတော့ဖြစ်လာနိုင်မှာမဟုတ်ပါဘူး။

တရုတ်ကိုမကြောက်ရတဲ့အစိုးရတစ်ရပ်တက်လာမှသာ ဖြစ်နိုင်လာလိမ့်မယ်ဆိုတာကို

(သိသိကြီးတွေနဲ့)

ဒါမျိုးကိုတော့ ယောင်လို့တောင်လေသံမဟရဲကြဘူးဆိုကတည်းကိုက

တရုတ်ရဲ့လုပ်ရပ်တွေကိုအမှန်တကယ်ခံပြင်းလွန်းလို့မဟုတ်ကြပါပဲ

လူမျိုးရေးမှိုင်းတိုက်ပြီး လူငယ်တွေကိုစစ်မှု့ထမ်းစေကာ

(တပ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့အကျိုးစီးပွားတွေကို ကာကွယ်ပေးဖို့သက်သက်နဲ့)

ဂျင်းထည့်နေခဲ့ကြတာပါပဲလေ။

ရာဇသံ(4.10.2026)