Dr Ko Ko Gyi @ Abdul Rahman Zafrudin

Muslims of Myanmar — whether Bamar Muslims, Rohingya, Kaman, or any other community — face a unique and delicate challenge: how to preserve their faith, identity, and dignity while living as a minority in a deeply plural and often fractured society. The answer, I believe, lies in the deliberate and conscious practice of moderate Political Islam — an approach grounded not in compromise of faith, but in wisdom, compassion, and strategic coexistence.

This is not a new idea. Islamic scholars from Al-Ghazali to Ibn Khaldun to the contemporary scholars of Wasatiyyah (the Islamic middle path) have consistently argued that Islam is a religion of balance. The Quran itself declares: “And thus We have made you a justly balanced community.” (Al-Baqarah 2:143). Moderation is not weakness — it is a Quranic command.

Our Duties: Faith, Family, and Fellow Muslims

We are, first and foremost, Muslims with earthly responsibilities. We must work, earn, and provide — for ourselves, our families, and our fellow Muslims in distress, especially our Rohingya brothers and sisters, who continue to face one of the most severe humanitarian crises of our time. The Prophet Muhammad (PBUH) said: “The believers in their mutual kindness, compassion and sympathy are just like one body.” (Sahih Muslim). Helping the Rohingya is not merely charity — it is a religious obligation.

At the same time, our religious duties to Allah remain non-negotiable at a personal level. The question is not whether we practice Islam, but how we practice it in the public and political sphere.

The Deeper Meaning of Political Islam

Our recent work to support the medical treatment of injured monks — including those who had previously been associated with anti-Muslim and anti-Rohingya campaigns — may have surprised some of our community. But this is precisely the spirit of moderate Political Islam in action.

We are not the enemies of Buddhist monks, the Bamar people, the Rakhine, or Myanmar’s democratic forces. We are neighbours, citizens, and fellow human beings who share one country. By extending a healing hand even to those who have opposed us, we send a powerful message: we are not defined by hatred, and we refuse to be reduced to it.

This is consistent with Islamic teaching. The Quran instructs: “Allah does not forbid you from those who do not fight you because of religion and do not expel you from your homes — from being righteous toward them and acting justly toward them.” (Al-Mumtahanah 60:8). Compassion toward non-Muslims who are not actively oppressing us is not just permitted — it is encouraged.

Accepting Plurality: The Right to Agree to Disagree

One of the most important — and perhaps most difficult — lessons for any Muslim community operating in a pluralistic environment is the practice of accepting plurality, both within Islam and outside it.

Within the Muslim community itself, there are many schools of thought, many interpretations of fiqh, and many valid traditions of Islamic practice. The Hanafi, Shafi’i, and other madhabs have coexisted for centuries. Tablighi Jamaat, Salafi movements, traditional Ulamas, and Islamic council frameworks all contribute something meaningful. None has a monopoly on truth, and none should be permitted to bully others into silence.

It is entirely legitimate to hold a strong opinion, to express it, to teach it, and to invite others to accept it. This is da’wah, and it is honourable. But there must be a limit. If another Muslim, having heard your argument, chooses a different path — that is their right before Allah. It is not your right to relentlessly impose your Fatwa upon them, to manipulate them, or to treat disagreement as a declaration of war.

As the Quran says: “There shall be no compulsion in religion.” (Al-Baqarah 2:256). This verse does not merely describe tolerance toward non-Muslims — it reflects a broader Islamic ethic of respecting conscience.

A Note on Civil Discourse and Personal Attacks

It must be said plainly: character assassination, deliberate spreading of false news, and attacks on the families of opponents — whether in emails, blogs, or on Facebook — are not acceptable behaviour. This applies to Muslims, Buddhists, Bamar nationalists, military affiliates, or anyone else. Hitting below the belt discredits the attacker far more than it damages the target.

If we are to build a Myanmar where all communities can live with dignity, we must hold ourselves to a higher standard of civic discourse. Political disagreement should be fought with ideas, evidence, and persuasion — not slander.

From Strict Interpretation to the Wisdom of Moderation

I was raised under the firm and devout Islamic guidance of my late father — may Allah have mercy on him and grant him a place in Jannah. He was a man of deep piety who regularly joined Tablighi gatherings and deferred to the Ulamas in all religious matters. I honour his memory and his sincerity.

And yet, in my own journey, I have come to understand that the strict, narrow application of religious rules — however sincerely intended — can sometimes make it impossible to build coalitions, serve the community, or navigate the realities of minority life. I once wrongly looked down upon the Islamic Council’s approach. I now recognise that their orientation is often far better suited to the demands of Political Islam in Myanmar’s context.

This is not a criticism of Tablighi or traditional Ulamas. They serve an essential spiritual function. But Islamic teaching is rich enough to be interpreted in moderate, contextual, and pluralistic ways. There is no compulsion in Islam; there are different grades of ijtihad (scholarly reasoning); there is room for a rainbow of interpretations when approached with sincerity and wisdom. Moderation, plurality, and peaceful coexistence are not foreign imports — they are deeply embedded in the Islamic tradition itself.

Political Islam for a Minority Community

Myanmar’s Muslims are a minority. This is not a cause for despair — minorities have shaped history, built civilisations, and contributed immeasurably to the societies in which they live. But minority status does demand a particular kind of political wisdom.

We cannot afford the luxury of purity politics — of refusing to work with anyone who does not share our exact theological or political position. We must build bridges: with Buddhist leaders who are willing to dialogue, with democratic forces, with civil society, with international organisations like the OIC and ASEAN bodies that advocate for Muslim rights.

We should each be free to practice our personal faith in our homes and preferred mosques, with our chosen communities. But in the public and political sphere, we must present a face of Islam that is principled, open, compassionate, and strategically wise.

A Message to Our Buddhist Neighbours and Fellow Citizens

To our Buddhist friends — Bamar, Rakhine, and others — and to Myanmar’s democratic forces and all citizens of goodwill: we love Myanmar. We want peace. We want prosperity. We want a future where our children do not have to choose between their faith and their citizenship.

We ask only for the same: to be recognised as full and equal citizens of this land we all call home.

One Day, Together Again

To my brothers and sisters in Islam — including those who have left our group or taken a different path — I say this with sincerity: I believe you are all working for Islam and for the Muslims of Myanmar, each in your own way. The differences between us are real, but they need not be permanent. I hope that one day we can join hands again — for the sake of our faith, our community, and our country.

Let us practice moderate, mild, and friendly Political Islam. Not because we are weak. But because wisdom is strength, and because Islam, rightly understood, has always been a religion of mercy, balance, and peace.

Ameen.

References:

• Quran 2:143 (The Balanced Community)
• Quran 2:256 (No Compulsion in Religion)
• Quran 60:8 (Justice Toward Non-Combatants)
• Sahih Muslim, Hadith on Brotherhood
• Yusuf al-Qaradawi, Fiqh of Muslim Minorities (Fiqh al-Aqalliyyat), 2001
• Tariq Ramadan, Western Muslims and the Future of Islam, Oxford University Press, 2004
• Abdullah bin Bayyah, Treatise on the Jurisprudence of Muslim Minorities, 2003
• Ibrahim Kalin, Islam and Peace: A Survey of the Sources of Peace in the Islamic Tradition, SETA Foundation, 2010
• Human Rights Watch, “Massacre by the River”: Burmese Army Crimes against Humanity in Tula Toli, 2017
• OIC Resolution on the Situation of Rohingya Muslims, 2017 & 2022

Myanmar Muslims News Network

Translated by Ko Aung San Oo

မြန်မာ့မွတ်စလင်ထုအတွက် ရှေ့ဆက်ရမယ့်လမ်း – Friendly Political Islam

နိဒါန်း – စိန်ခေါ်မှုကြားက ဝိသေသ

မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ ဗမာမွတ်စလင်၊ ရိုဟင်ဂျာ၊ ကမန်နဲ့ တခြားသော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အသိုက်အဝန်းအားလုံးဟာ သိမ်မွေ့နက်နဲတဲ့ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုကို ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ဒါကတော့ မတူကွဲပြားမှုတွေ များပြားပြီး ပဋိပက္ခတွေရှိနေတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းထဲမှာ ဘာလမ်းစဉ် သုံးတယ်၊ ဘာလူမျိုး ဖြစ်တယ် စသဖြင့် Identity နဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းမလဲဆိုတာပါပဲ။ ကျွန်တော့်အမြင်အရ ဒီပြဿနာရဲ့ အဖြေကတော့ “အလယ်အလတ်လမ်းစဉ် နိုင်ငံရေးအစ္စလာမ်” (Moderate Political Islam) ကို သတိရှိရှိ ကျင့်သုံးဖို့ပါပဲ။ ဒါဟာ ဘာသာတရားကို အလျှော့ပေးလိုက်တာမဟုတ်ဘဲ အမျှော်အမြင်ရှိမှု၊ ကရုဏာတရားနဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက် အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးကို အခြေခံတာဖြစ်ပါတယ်။

တမ်းတူညီမျှခြင်းဆိုတာ အမိန့်တော်တစ်ခုပဲ

ဒါဟာ အယူအဆသစ်တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ အလ်-ဂါဇာလီကနေ အိဗ်နုခါလ်ဒွန်အထိ၊ နောက်ပြီး ခေတ်သစ် Wasatiyyah (အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်) ပညာရှင်တွေအထိ အစ္စလာမ်ဟာ မျှတခြင်းတရားဖြစ်တယ်ဆိုတာကို အမြဲထောက်ပြခဲ့ကြပါတယ်။ ကုရ်အာန်ကျမ်းတော်မြတ် (၂:၁၄၃) မှာလည်း “ငါအရှင်မြတ်သည် သင်တို့အား အလယ်အလတ်ကျသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ဖန်တီးတော်မူခဲ့သည်” လို့ ဆိုထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ အလယ်အလတ်ဖြစ်ခြင်းဟာ အားနည်းချက်မဟုတ်ဘဲ ကုရ်အာန်ရဲ့ အမိန့်တော်အတိုင်း လိုက်နာခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကျွန်တော်တို့ဟာ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ကို ယုံကြည်သူတွေဖြစ်သလို ဒီလောကီထဲမှာလည်း တာဝန်ရှိသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ မိသားစုနဲ့ ဒုက္ခရောက်နေတဲ့ ဘာသာတူညီအစ်ကိုတွေ၊ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့အဆိုးရွားဆုံး လူသားချင်းစာနာမှု အကျပ်အတည်းနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ရိုဟင်ဂျာညီအစ်ကိုတွေကို ကူညီရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တမန်တော်မြတ် (PBUH) မိန့်ကြားခဲ့သလိုပဲ ယုံကြည်သူတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုတည်းလိုပါပဲ။ ရိုဟင်ဂျာတွေကို ကူညီတာဟာ အလှူပေးတာထက်ပိုတဲ့ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ဝတ္တရားဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း မိမိရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာရေး ဝတ်ပြုမှုတွေကို အလျှော့မပေးဘဲ အများပြည်သူဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှာ ဘယ်လိုကျင့်သုံးမလဲဆိုတာကသာ အဓိကဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံရေးအစ္စလာမ်ရဲ့ တကယ့်အဓိပ္ပာယ်

ပြီးခဲ့တဲ့ကာလတွေက မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်ခဲ့ဖူးတဲ့ သံဃာတော်တွေအပါအဝင် ဒဏ်ရာရသံဃာတွေကို ဆေးကုသမှုပေးဖို့ ကျွန်တော် ကူညီခဲ့တာဟာ လူအချို့အတွက် အံ့သြစရာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ “အလယ်အလတ်လမ်းစဉ် နိုင်ငံရေးအစ္စလာမ်” ရဲ့ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ချက်ပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာတော်တွေ၊ ဗမာ၊ ရခိုင် ဒါမှမဟုတ် ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတွေရဲ့ ရန်သူမဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ဟာ တိုင်းပြည်တစ်ခုတည်းမှာ အတူနေထိုင်ကြတဲ့ အိမ်နီးချင်းတွေ၊ နိုင်ငံသားတွေသာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သူတွေကိုတောင် ကူညီခြင်းအားဖြင့် ကျွန်တော်တို့ဟာ အမုန်းတရားအောက်မှာ အရှုံးမပေးဘူးဆိုတဲ့ သဝဏ်လွှာကို ပေးလိုက်တာပါ။

ဘက်ပေါင်းစုံက ကွဲပြားမှုတွေကို လက်ခံခြင်း

နိုင်ငံရေးအရဖြစ်စေ၊ ဘာသာရေးအရဖြစ်စေ မတူညီတဲ့ အမြင်တွေကို လက်ခံနိုင်ဖို့က အရေးကြီးသလို ခက်ခဲတဲ့ သင်ခန်းစာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အစ္စလာမ်အသိုက်အဝန်းထဲမှာတင် ဟာနဖီ၊ ရှာဖီအစရှိတဲ့ မဇ်ဟဗ်တွေ၊ သဗ်လီးဂ်၊ စလာဖီ၊ အိုလမာပညာရှင်တွေနဲ့ အစ္စလာမ်ကောင်စီ စတဲ့ မတူညီတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေဟာ ရာစုနှစ်ချီပြီး အတူရှိနေခဲ့ကြတာပါ။ ဘယ်သူကမှ အမှန်တရားကို တစ်ဦးတည်း လက်ဝါးကြီးအုပ်မထားသလို၊ တခြားသူကိုလည်း အနိုင်ကျင့်ဖို့ အခွင့်အရေး မရှိပါဘူး။ မိမိအမြင်ကို တင်ပြခွင့်ရှိပေမဲ့ တစ်ဖက်လူက လက်မခံရင်လည်း အတင်းအကျပ် ဖသ်ဝါတွေပေးပြီး ရန်သူလို သဘောမထားသင့်ပါဘူး။

ယဉ်ကျေးတဲ့ လူမှုဝန်းကျင်နဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများ

ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောရရင် အီးမေးလ်၊ ဘလော့ဂ် ဒါမှမဟုတ် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်တွေပေါ်မှာ တစ်ဖက်လူကို ဂုဏ်သိက္ခာညှိုးနွမ်းအောင် လုပ်တာ၊ သတင်းအမှားဖြန့်တာနဲ့ မိသားစုကို တိုက်ခိုက်တာတွေဟာ လက်ခံနိုင်စရာ မရှိပါဘူး။ ဒါဟာ ဘယ်သူကပဲလုပ်လုပ် မကောင်းတဲ့ အပြုအမူဖြစ်ပြီး တိုက်ခိုက်သူရဲ့ တန်ဖိုးကိုသာ ကျဆင်းစေပါတယ်။ အားလုံး ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိ နေထိုင်နိုင်တဲ့ မြန်မာပြည်ကို တည်ဆောက်ချင်ရင် ကျွန်တော်တို့ဟာ ဆဲဆိုတာထက် အယူအဆ၊ အထောက်အထားနဲ့ စည်းရုံးသိမ်းသွင်းတဲ့ နည်းလမ်းတွေကိုပဲ သုံးရပါမယ်။

တင်းကျပ်မှုကနေ အမျှော်အမြင်ရှိတဲ့ လမ်းစဉ်ဆီသို့

ကျွန်တော့်ဖခင်ဟာ သဗ်လီးဂ်အဖွဲ့ဝင်၊ ဘာသာတရားကို အင်မတန် ရိုသေကိုင်းရှိုင်းပြီး အိုလမာပညာရှင်တွေကို လေးစားသူတစ်ဦးပါ။ ကျွန်တော် သူ့ကို အမြဲဂုဏ်ပြုပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော့်ရဲ့ ဖြတ်သန်းမှုအရ သိလာတာက ဘာသာရေးစည်းမျဉ်းတွေကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ်ပဲ ကျင့်သုံးနေမယ်ဆိုရင် လူနည်းစုဘဝနဲ့ ရှင်သန်ရတဲ့ အခြေအနေမှာ မဟာမိတ်ဖွဲ့ဖို့နဲ့ အသိုက်အဝန်းကို အကျိုးပြုဖို့ ခက်ခဲနိုင်ပါတယ်။ အရင်က ကျွန်တော် အစ္စလာမ်ကောင်စီရဲ့ ချဉ်းကပ်ပုံကို အထင်သေးခဲ့ဖူးပေမဲ့ အခုတော့ သူတို့ရဲ့ လမ်းစဉ်ဟာ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းနဲ့ ပိုပြီး ကိုက်ညီတယ်ဆိုတာ နားလည်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ တခြားအဖွဲ့တွေကို ဝေဖန်တာမဟုတ်ဘဲ အခြေအနေအရ မျှတပြီး လက်တွေ့ကျတဲ့ အမြင်ကို လက်ခံကျင့်သုံးဖို့ တိုက်တွန်းတာ ဖြစ်ပါတယ်။

လူနည်းစုအတွက် နိုင်ငံရေးအသိ

မြန်မာ့မွတ်စလင်တွေဟာ လူနည်းစု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ စိတ်ပျက်စရာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ လူနည်းစုတွေဟာ ကမ္ဘာကြီးကို ပြောင်းလဲခဲ့ကြဖူးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူနည်းစုဖြစ်တဲ့အတွက် ပိုပြီး အမျှော်အမြင်ရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးဉာဏ် လိုအပ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့နဲ့ အမြင်ချင်းမတူတဲ့သူတွေကို ဖယ်ကြဉ်နေမယ့်အစား ဗုဒ္ဓဘာသာ ခေါင်းဆောင်တွေ၊ ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုတွေ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ OIC၊ အာဆီယံလို နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ပါ ပေါင်းကူးတံတားတွေ တည်ဆောက်ရပါမယ်။ အများပြည်သူရှေ့မှာတော့ ကျွန်တော်တို့ဟာ ပွင့်လင်းပြီး၊ ကရုဏာရှိတဲ့၊ အမျှော်အမြင်ကြီးတဲ့ အစ္စလာမ်ရဲ့ ပုံရိပ်ကို ပြသဖို့ လိုပါတယ်။

အိမ်နီးချင်း ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် နိုင်ငံသားများသို့

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မိတ်ဆွေများ၊ ဗမာ၊ ရခိုင်နဲ့ ဒီမိုကရေစီလိုလားသူအားလုံးကို ပြောချင်တာက ကျွန်တော်တို့ မြန်မာပြည်ကို ချစ်ပါတယ်။ ငြိမ်းချမ်းချင်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကလေးတွေကို ဘာသာတရားနဲ့ နိုင်ငံသားဖြစ်မှုကြားထဲက တစ်ခုကိုပဲ ရွေးချယ်ရတဲ့ အခြေအနေမျိုး မရောက်စေချင်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ တောင်းဆိုတာကတော့ ဒီမြေပေါ်မှာ တန်းတူညီတူရှိတဲ့ နိုင်ငံသားတွေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရဖို့ပါပဲ။

နိဂုံး – တစ်နေ့မှာ ပြန်လည်ဆုံစည်းကြစို့

မတူညီတဲ့ လမ်းစဉ်ကို လျှောက်လှမ်းနေကြတဲ့ မွတ်စလင် ညီအစ်ကို မောင်နှမတွေကိုလည်း စိတ်ရင်းနဲ့ ပြောချင်ပါတယ်။ အားလုံးဟာ အစ္စလာမ်နဲ့ မြန်မာ့မွတ်စလင်ထုအတွက် ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်နဲ့ ကြိုးစားနေကြတာကို ယုံကြည်ပါတယ်။ တစ်နေ့မှာတော့ ကျွန်တော်တို့အားလုံး တိုင်းပြည်နဲ့ ဘာသာတရားအတွက် လက်တွဲနိုင်ကြလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ အားနည်းလို့ မဟုတ်ဘဲ အမျှော်အမြင်ရှိခြင်းကသာ အင်အားဖြစ်လို့ မျှတပြီး မိတ်ဆွေပီသတဲ့ နိုင်ငံရေးအစ္စလာမ်ကို ကျင့်သုံးကြပါစို့။

အာမီးန် (Ameen)။

ဒေါက်တာကိုကိုကြီး (ခ) အဗ္ဗဒူရဟ်မန် ဇာဖရုဒင်